محمد حسينى همدانى نجفى

66

درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى )

را از قبايح و معاصى تنزيه نمايند كه از لوازم قول به جبر است طريق ديگرى را پيموده كه آن نيز محذورات بسيارى در بردارد و در روايات اهل بيت عصمت عليهم السلام اين گروه مفوضه از اهل اسلام را تعبير به مجوس امت اسلامى معرفى نموده‌اند . مفوضه چنين پندارند كه حق تعالى بشر را آفريده و قدرت انجام افعال اختيارى را به آنان داده بطور مستقل بر طبق مسألت و خواسته خودشان و طبق قدرت آنان افعالى را بقدرت استقلالى خود انجام دهند و نيز حق تعالى از بشر خواسته است كه ايمان آورند و از گناهان اجتناب نمايند ولى بشر بخواسته و قدرت كامل خود هر چه را خواهند بجا مىآورند و از اين قول نتيجه ميگيرند كه : 1 - تكليف و امر و نهى و وعد و وعيد صحيح خواهد بود . 2 - و نيز استحقاق ثواب و عقاب خواهند داشت . 3 - ساحت آفريدگار را تنزيه مىنمايند از صدور و ايجاد قبايح و شرور و انواع كفر و معاصى و از اراده اعمال قبيح ولى غافل از اينكه قول بتفويض محذوراتى دارد يكى قول بشركاء در ايجاد و اينكه بشر در افعال خود استقلال دارد و حق تعالى از خود سلب قدرت نموده است در صورتى كه نميتواند مردم را منع نمايد و باز دارد از كارهاى قبيح و يا اينكه هرگز نميخواهد ( سبحان من لا يجرى في ملكه الا ما يشاء ) تنزيه فرمود ساحت كبريائى خود را از اينكه در ملك حقيقى او حادثه‌اى رخ دهد بدون اراده قاهره او . اين قول سخيف است مانند قول باينكه اصنام و بتها شفعاء عند اللَّه هستند . و نيز لازم مىآيد آنچه را حق تعالى بخواهد تحقق نپذيرد و آنچه از حوادث و افعال بخواهد ميسر نباشد و هر چه را كه كراهت داشته باشد تحقق پذيرد بدون اينكه بتواند ممانعت نمايد و اين نقص و كفر و باطل است . و طايفه ديگر بنام جبريه كه چنين پندارند مؤثر در وجود نيست جز حق تعالى و هرگز موجودى در خلق و ايجاد به هيچ نحو شركت نخواهد داشت و در افعال بشر