نظام خواهند بود و از نظر توحيد افعالى ساحت كبريائى اجراء وقايع كه سبب اختلال نظام و از اين گروه صادر مىشود بساحت قدس خود نسبت داده و در روايت تعبير و نقل نموده . بجمله شريفه ( و خلقت الشر و اجريته على يدى من اريده فويل لمن اجريته على يديه ) كه شر و حوادث جهانى كه زمينه آزمايش عموم باشد بر حسب اقتضاء نظام ساحت كبريائى آنها را از طريق اين قبيل مردم سلطه‌جو در جوامع بشرى اجراء ميفرمايد و هر نيرو در اختيار دارند به كارهاى ناسزا مبادرت مينمايند كه جز ضرر و اختلال نظام براى عموم نخواهد داشت و اين وسيله‌اى است كه ساحت كبريائى اين قبيل مردم ستمگر و سلطه‌جو را بمعرض امتحان و آزمايش قرار ميدهد و به آنان فرصت و مهلت داده و آنان را معرض حوادث ناگوار قرار ميدهد و نيز وسيله‌اى دشوار براى آزمايش جوامع توحيد و اسلام خواهند بود از اين رو مبارزه با نمرود ابراهيم عليه السّلام را بمقام خلت مىرساند . و مقتضاى توحيد افعالى نيز چنين است كه هر چه بهره‌اى از وجود دارد از اشعه وجود اطلاقى است كه ساحت كبريائى در جهان هر لحظه رويدادها را فرا ميگيرد نهايت از نظر خبث ذاتى اين قبيل افراد و اقوام ستمگر اقتضاء آن را ندارند جز اينكه دست باعمال ناسزا بزنند و وسيله اجراء اين گونه حوادث نكبت بار گردند بدين جهت امام عليه السّلام از اين افراد مذمت فرموده و هلاكت و تيره بختى آنان را در اين جهان و شقاوت آنان را در عوالم ديگر اعلام فرموده است . و از تعبير بجمله ( فطوبى لمن اجريته على يديه ) استفاده مىشود كه اجتماعات اسلامى با اينكه در فشار بوده و در محيط نامناسب زندگى نموده و مىنمايند ولى در اجراى مرام آنان از اصلاحات عمومى تا حدى از نجاح و موفقيت بهره داشته و در برابر مبارزه‌هاى افراد و اقوام ستمگر مقاومت نموده و در اثر صبر و شكيبائى و قيام باداء وظيفه و دفاع از حقوق خود كه سيره اهل ايمان و خرد است زندگى