محسن ناجي نصرآبادى / ابوالقاسم نقيبى
625
فيضنامه ( فارسى )
كه به سرعت مىخواهند به امّهات مسائل دست يابند كتابها و رسائلى با حجم كمتر فراهم آورده ، چنان كه « كلمات المخزونه » مختصر كتاب « كلمات المكنونه » است ، سطحبنديهاى مذكور مباحث علوم مختلف بيانگر طرح روشن در نگارش علوم اسلامى است . فيض را بايد اسلامنگارى دانست كه داراى برنامهى مشخّص براى تدوين و نشر معارف اسلامى بود ، چه بسا او در مختصرنگارى خود متونى را براى عامّهء مردم نگاشت . رسالههاى هشتگانهء « ترجمة الطهارة » « ترجمة الصلاة » ، « ترجمة العقايد » ، « ترجمة الحج » كه به زبان فارسى و با عنوان « هشت در بهشت » ارائه نموده است بيانگر طرح او براى عمومىسازى معارف اسلامى است . لذا چه بسا بتوان نوشتههاى او را با معيار تأليف براى عوام و خواص نيز تقسيمبندى نمود . 5 - فارسىنگارى در كنار نگارش به زبان عربى فيض مانند اكثر عالمان عصر خويش آثار خويش را به زبان عربى نگاشته است . ويليام چيتيك حجم تقريبى آثار فيض به زبان عربى را 90 درصد و حجم آثار به زبان فارسى را 10 درصد دانسته است . از اين رو فيض را بايد از عالمانى تلقّى نمود كه در نهضت فارسىسازى معارف اسلامى در دورهء صفوى نقش داشته است . فيض با احاطه به نثر و نظم فارسى در ترجمهء معارف عالى اسلامى از زبان عربى به فارسى توفيقات فراوانى داشته است . آفرينش بيست هزار بيت شعر به زبان فارسى كه متضمّن عاليترين مضامين عرفانى و كلامى است و نگارش رسالههاى فارسى با قلم روان و جذّاب گامى مهم در توسعهء فرهنگ اسلامى جامعه در عصر وى به شمار مىآيد . 6 - گزيدهسازى يكى از روشهايى كه فيض در آثار خود به كار گرفته است گزيدهسازى برخى متون معتبر عرفانى يا اخلاقى است . به كارگيرى گزيدهسازى از رويكرد مهم به