محسن ناجي نصرآبادى / ابوالقاسم نقيبى

588

فيضنامه ( فارسى )

مقايسه تفصيلى بين « كلمات مكنونه » و « قرة العيون » كه به واقع تحرير ديگرى است از همان كتاب . اين همسويى مطالب دو كتاب از سويى دوگونگى تعبير در دو كتاب را از سوى ديگر نشان داده‌اند ( صص 28 - 33 ) . در ادامه بحث مؤلّف به خوبى نشان داده‌اند كه فيض در برابر متكلمان ، فيلسوفان و حكيمان و عارفان و صوفيان ديدگاهى انتقادى و استوار دارد . گو اين كه نقد و رويارويى فيض با حكيمان نرم‌تر و همدلانه‌تر است تا متكلمان ، و برخورد وى با متصوفه شديدتر و كوبنده‌تر است تا نحله‌هاى ديگر ( صص 38 - 41 ) . در ادامه اين بحث سودمند با جايگاه اخلاق و سياست در آثار فيض و موضع وى در برابر اين دو دانش پرداخته شده است ( صص 41 - 44 ) و آنگاه از حديث ، درايةالحديث و شعر در زندگى فيض سخن رفته است . فهرست تفصيلى آثار فيض بر آثار آنچه تاكنون نگاشته شده ، چه فهرست‌هاى مختلف فيض از آثارش و يا كاوش‌هاى ديگران ، يكى ديگر از بخش‌هاى اين مقدّمه است ، و توان گفت كه اين فهرست دقيق‌ترين و مفصل‌ترين فهرست آثار فيض است . پايه اين گزارش فهرست نهايى نگاشته خود فيض است كه با اطلاعات و آگاهىهاى منابع ديگر سنجيده شده و نسخه‌هاى موجود در كتابخانه نيز نشان داده شده است ( صص 56 - 79 ) . بخش پايانى مقدّمه معرفى تفصيلى كتاب « علم اليقين » است و نسخه‌هاى مختلف آن و نيز شيوه تصحيح و تحقيق كتاب ، چاپ ، صحافى و تجليد كتاب نيز شايسته و در خور كتابى بدين‌سان ارجمند است .