984 ق . ) دستور ترجمهء « كشف الغمه » اربلى را صادر كرد « 1 » و شاه عباس ثانى از ملّا خليل قزوينى « 2 » و مجلسى اول « 3 » خواست به ترتيب به « شرح كافى » و « من لا يحضره الفقيه » به فارسى بپردازند و آقا حسين خوانسارى را مأمور به ترجمهء « صحيفهء سجاديه » نمود . « 4 » شاه سليمان از ظهير الدين تفرشى خواست تا كتاب خود « نصرة الحق » در ردّ گبرائيل افرنجى ( كه در ايران به تبليغ مسيحيت مشغول بود ) به فارسى ترجمه كند ؛ « 5 » همچنان كه گاهى دستور تأليف يك كتاب يا ترجمه آن را صادر مىنمود . « 6 » با سقوط اصفهان و تسلط افاغنه بر آن ، نهضت ترجمه نيز رو به افول نهاد . برخى از دانشمندان معاصر با فيض در اين بحث هدف ما نشان دادن رواج علوم در عصر فيض است . به همين دليل اسامى برخى از علماى بزرگ در قرن يازدهم هجرى ( عصر فيض ) را آورده‌ايم كه در ميان آنها ستارگان بزرگى يافت مىشوند كه شهرت جهانى داشته و خدمات فراوانى به فرهنگ اسلامى و شيعى نموده‌اند .

--> ( 1 ) . نسخه‌اى از آن در كتابخانه آقاى نجفى به شماره 3008 موجود است . ( 2 ) . قصص الخاقانى ، ص 37 . ( 3 ) . عباسنامه ، ص 184 . و نيز ر . ك . به : لوامع صاحبقرانى ، ج 1 ، ص 11 و 12 ؛ طبقات اعلام الشيعه ، ج 5 ، ص 101 . ( 4 ) . قصص الخاقانى ، ص 36 . ( 5 ) . صفويه از ظهور تا زوال ، ص 354 . ( 6 ) . الذريعه ، ج 4 ، ص 139 و ج 22 ، ص 243 ؛ رياض العلماء ، ج 4 ، ص 211 ؛ علل بر افتادن صفويان ، ص 383 - 382 . شاه به شيخ على بحرانى دستور داد كتاب « منارالسعادات » را تأليف كند . سپس يكى از علما را به ترجمهء آن به فارسى مأمور كرد .