علي محمد ميرجليلى
38
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
« بحارالانوار » مجلسى نوشته شده است . علاوه بر آن ، تلخيصى از « بحارالانوار » است ؛ زيرا تحت هر موضوع سعى شده است روايات مختصر آن را به همراه خلاصهاى از روايات طولانى آن مطرح سازد . ضميمه شدن مباحث تفسيرى ، تاريخى ، اخلاقى و شرح حال از امتيازهاى اين كتاب است . 5 - « جامع احاديث الشيعه » . اين كتاب كه زير نظر حضرت آيت اللّه العظمى حاج آقا حسين بروجردى ( متوفى : 1380 ه . ق . ) تدوين يافته است ، به جمع آورى آيات الاحكام و روايات فقهى پرداخته و براى استفادهء فقها نگارش يافته است . از امتيازهاى اين اثر ، آوردن آيات الاحكام ، عدم تقطيع روايات ، جمع بين روايات « وسائل » و « مستدرك » و عدم تكرار احاديث مىباشد . از جوامع روايى اخير نيز مىتوان از « ميزان الحكمه » و « الحياة » نام برد . چكيدهء بحث در اين مقدّمه ، خلاصهاى از بحث تاريخى حديث مطرح گرديد و روشن شد كه در قرن اوّل هجرى ، به جهت تحريم نقل و نگارش حديث توسط خلفا ، نگارش حديث جز در ميان اندكى از صحابه رواج نداشت و همين امر سبب تأخير در تدوين رسمى روايات اهل سنّت گرديد . شيعه به تبعيت از پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام از آغاز به نگارش حديث همّت گمارد و اولين كتابهاى روايى را تدوين نمود . در زمان معصومين عليهم السلام صدها كتاب از سخنان آنان گردآورى شد كه بعدها به « اصول اربعمأة » شهرت يافت . « 1 »
--> ( 1 ) . ما براى اختصار ، نامهاى كتب اوليهء شيعى را نياورديم . خوانندگان براى مطالعهء بيشتر مراجعه كنند به : تلخيص مقباس الهدايه ، ص 227 به بعد ؛ الذريعه ، ذيل مادههاى « كتاب » و « اصل » و « نوادر » ؛ پژوهشى در تاريخ حديث شيعه ، ص 213 - 233 ؛ اعيان الشيعه ، ج 1 ، ص 89 به بعد ؛ تأسيس الشيعه ، ص 277 - 278 .