اصول در دست ما موجود است ، زيرا تمام آنها در جوامع روايى ( كتب اربعه ) واريز شده‌اند . علاوه بر آن ، تعداد شانزده اصل هنوز باقى هستند . بنابراين ما از نظر فقدان اصول اوّليه ، خسارتى نديده‌ايم . اثبات اين مطلب چندان آسان به نظر نمىرسد ، حتى خود صاحبان جوامع اوليه نيز چنين ادعايى نكرده‌اند ، بلكه برعكس ، از كلام كلينى و شيخ برمىآيد كه تمامى روايات اصول را در كتب خود نياورده‌اند . كلينى و شيخ طوسى در مقدمهء « كافى » و « تهذيب » ، از خداوند مىخواهند به ايشان توفيق دهد كتابى جامع‌تر و كامل‌تر تأليف نمايند . « 1 » شيخ طوسى با آن همه عظمت علمى و قدمت و آشنايى با كتاب‌هاى اصحاب و استفاده از دو كتابخانهء بزرگ شاپور و سيد مرتضى ، باز اعتراف دارد كه تمامى كتب اصحاب را جست‌وجو نكرده « 2 » و تمام روايات را جمع آورى ننموده است . « 3 » اين دو سخن نشان مىدهد كه هنوز كتاب‌ها و يا روايت‌هايى از برخى كتب و اصول باقى بوده‌اند كه در اين جوامع وارد نشده‌اند . با وجود اين سخنان چگونه مىتوان مدعى شد كه تمامى اصول در جوامع روايى وارد شده‌اند ؟ ! شايد اصول ديگرى در كتابخانهء كرخ يا مكان‌هاى ديگر بوده‌اند كه به دست امثال شيخ نرسيده‌اند و يا امكان استفاده از آنها ( به دليل در دسترس نبودن و بُعد مسافت ) براى مؤلّفان كتب اربعه وجود نداشته است . مرحوم آغا بزرگ دليلى بر مدّعاى خود اقامه نكرده‌اند .

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 9 ؛ تهذيب ، ج 1 ، ص 55 و ر . ك . به : استبصار ، ج 4 ، ص 57 . ( 2 ) . الفهرست ، مقدّمه ، ص 3 و 4 . شيخ علت عدم استيفاى كتابهاى اصحاب را انتشار و پخش بودن شيعيان در مناطق مختلف دانسته است . ( 3 ) . تهذيب و استبصار ، مقدمه مؤلف .