علي محمد ميرجليلى
296
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
20 - صدوق . « 1 » 21 - طبرسى . « 2 » 22 - خواجه نصيرالدين طوسى . « 3 »
--> ( 1 ) . مرحوم فيض در بسيارى از موارد از نظريات شيخ صدوق در شرح احاديث استفاده كرده است . به عنوان نمونه به الوافى ، ج 1 ، ص 419 و ج 2 ، ص 230 و ج 7 ، ص 177 و 344 مراجعه شود . محمّد بن على بن حسين قمى ( م 381 ق . ) معروف به « ابن بابويه » و « صدوق » از فقها و محدثين بزرگ اماميه است كه به بركت دعاى امام عصر ( عج ) متولد شد . وى داراى حدود سيصد تأليف بوده است كه متأسفانه بسيارى از آنها در دست نيست . از كتابهاى اوست : « معانى الاخبار » ، « الامالى » ، « علل الشرايع » ، « خصال » ، « توحيد » ، « اكمال الدين » ، « عيون اخبار الرضا » ، « من لا يحضره الفقيه » و . . . . نجاشى از 196 كتاب وى نام برده است . شيخ مفيد و على بن احمد نجاشى ( پدر نجاشى صاحب رجال ) از شاگردان او محسوب مىشوند ( ر . ك . به : الرجال ، نجاشى ، ص 389 ، ش 1049 و الكنى و الالقاب ، ج 1 ، ص 221 . ) ( 2 ) . الوافى ، ج 2 ، ص 460 - 461 . ابوعلى فضل بن حسن بن فضل طبرسى ( م 546 ق . ) از اهالى تفرش ، از فقها و مفسران بزرگ شيعه است . « اعلام الورى » ، « الجوامع الجامع » ، « مجمع البيان » از كتابهاى اوست . شهرت طبرسى به تفسير « مجمع البيان » است كه مورد توجه شيعه و اهل سنّت قرار گرفته و بارها در ايران ، مصر و . . . به چاپ رسيده است . شهيد اول آن را بهترين تفسير دانسته است . ( الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 444 . ) ( 3 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 537 و ج 4 ، ص 293 . نصير الدين ، ابوجعفر محمّد بن محمّد بن الحسن الطوسى ( 597 - 672 ق . ) از شاگردان ابن ميثم بحرانى و استادِ علامه حلى است . وى از عالمان و متكلمان و فلاسفهء شيعى است كه بين علم و دين وسياست جمع كرده است . علامه او را فاضلترين فرد در عصر خود در علوم عقلى و نقلى خوانده است . طوسى با نفوذ دردستگاه سلطنت مغولان ، آنها را كه مردمى خونريز و مخرب بودند ، به اسلام دعوت كرد و ايران را مركزى براى دفاع از تشيّع قرار داد . از كتابهاى مهم او مىتوان از « شرح الاشارات » ، « تلخيص المحصّل » ، « تحرير المجسطى » در رياضيات ، « تجريد الاعتقاد » در منطق و كلام ، « اساس الاقتباس » در منطق ، « مصارع المصارع » در فلسفه و « اخلاق ناصرى » نام برد . ( ر . ك . به : مقدّمهء مصارع المصارع ، از حسن معزى ؛ مقدّمهء محمّد هادى امينى بر اختيار مصباح السالكين ، ص 16 ؛ طبقات اعلام الشيعه ، ج 3 ، ق 1 ، ص 168 . )