مهزيار 33 كتاب ، « 1 » حسين بن سعيد اهوازى 30 كتاب « 2 » و محمد بن مسعود عياشى بيش از 200 كتاب « 3 » تأليف كرده‌اند ، كه مجموع تعداد كتاب‌هاى آنها بيش از عددى است كه شيخ مفيد ( ره ) فرموده است . بنابراين ، كتاب‌هائى كه به « اصول اربعماه » شهرت يافته‌اند ، مهم‌ترين كتاب‌هاى شيعه بوده‌اند كه در آنها بدون واسطه « 4 » سخنان معصومين عليهم السلام ثبت شده است . شيعه نيز آنها را مهم‌ترين منابع خود در اصول و فروع مىدانسته « 5 » و به آنها اعتماد داشته است و گرنه تعداد كتاب‌هاى شيعه در طول دوران معصومين بيش از 6600 كتاب است . « 6 » علامه ، شيخ آقا بزرگ تهرانى حدود 130 اصل ، « 7 » 750 كتاب ، « 8 » و 200 نوادر « 9 » از كتب شيعه را شناسايى كرده است . نجاشى تنها از بين اصحاب سه امام ( امام باقر ، امام

--> ( 1 ) . الفهرست ، طوسى ، ص 231 ؛ الرجال ، نجاشى ، ص 253 ، ش 664 . ( 2 ) . الفهرست ، طوسى ، ص 104 ، ش 225 ؛ الرجال ، نجاشى ، ص 88 ، ش 137 . ( 3 ) . الفهرست ، طوسى ، ص 317 ، ش 690 . ( 4 ) . اصل ، كتابى است كه نويسندهء آن ، روايات را بدون واسطه از معصوم شنيده و نقل مىكند . ولى « كتاب » از روىاصول نوشته شده است . ر . ك . به : تلخيص مقباس الهدايه ، ص 160 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 125 ، البته تعريف‌هاى ديگرى نيز براى اصل و كتاب گفته‌اند كه ابوعلى حائرى در منتهى المقال ، ج 1 ، ص 69 ؛ كاظم شانه چى در علم الحديث ، ص 72 ؛ بحرالعلوم در فوائد الرجاليه ، ج 2 ، ص 367 ؛ آغا بزرگ تهرانى در الذريعه ، ج 2 ، ص 159 و ضياء الدين اصفهانى در ضياء الدرايه ، ص 71 آورده‌اند . ( 5 ) . الرواشح ، ص 98 ، ش 29 . ( 6 ) . وسائل الشيعه ، ج 20 ، ص 49 ، ذيل فايدهء رابعه . ( 7 ) . الذريعه ، ج 2 ، ص 125 - 167 و ج 6 ، ص 302 و ر . ك . به : ضياء الدرايه ، ص 73 كه 116 اصل را معرفى كرده‌است . ( 8 ) . الذريعه ، ج 6 ، ص 303 - 372 . ( 9 ) . همان ، ج 24 ، ص 315 به بعد و ج 6 ، ص 302 .