علي محمد ميرجليلى
188
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
1 - امامت به معناى حكومت . بنابراين « اعلم » كسى است كه نسبت به امور دين و مصالح مسلمين آشناتر و داناتر است . 2 - امامت به معناى امامت جماعت در نماز . طبعاً مراد از « اعلم » كسى است كه به سنّت ، فقه و معارف دينى آشناتر از ديگران است . سپس مرحوم فيض معناى اول را برمىگزيند و ذيل حديث « الى يَوْمِ الْقِيامَةِ » را شاهد بر آن مىگيرد ؛ « 1 » زيرا رهبرى فردى كه شايستگى آن را ندارد ، مىتواند جامعهاى را براى هميشه به سقوط بكشاند ، لكن اقتدا به امام جماعتى ( ولو بهتر از او هم وجود دارد ) چنين تأثيرى ندارد . ى - امام صادق عليه السلام در تبيين ميزان شناخت انسان مىفرمايد : يا ابنَ آدَمَ لَوْ اكَلَ قَلْبَكَ طائِرٌ لَمْ يُشْبِعْهُ وَ بَصَرُكَ لَوْ وُضِعَ عَلَيْهِ خَرْقُ ابْرَةٍ لَغَطَّاهُ تُريدُ انْ تَعْرِفَ بِهِما مَلَكُوتَ السَّمواتِ وَالْأَرْضِ ؟ انْ كُنْتَ صادِقاً فَهذَا الشَّمْسُ ، خَلْقٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ ، فَانْ قَدَرْتَ أَنْ تَمْلَأَ عَيْنَيْكَ مِنْها فَهُوَ كَما تَقُولُ « 2 » ؛ اى انسان اگر قلب تو را يك پرنده بخورد سير نمىشود ( از بس كوچك است ) . چشم تو با يك سوزن نابود مىشود . آيا با اين دو مىخواهى ملكوت آسمانها و زمين و حكومت خداوند را بر آنها بشناسى ؟ اگر راست مىگويى به خورشيد كه يكى از مخلوقات خداست بنگر . اگر توان نگاه كردن مستمر به آن را دارى ، حقّ با توست . مرحوم فيض در شرح اين روايت مىفرمايد : مراد از « قلب » همان عضو
--> ( 1 ) . همان ، ج 8 ، ص 1172 - 1173 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 374 . « ملكوت » در روايت از ماده « مُلك » است و به معناى « حكومت و مالكيت » است . ومراد از ملكوت ، حكومت مطلقهء خداوند بر سراسر عالم هستى است . ( تفسير نمونه ، ج 5 ، ص 308 و ج 7 ، ص 38 . )