نخواهد داشت . « 1 » ظاهر اين روايت آن است كه اگر كسى علم را در راه تحصيل مال به كار برد ، مورد سرزنش واقع شده است . مرحوم فيض معتقد است كه مراد از استيكال به علم كه مورد مذمّت قرار گرفته آن است كه فردى عالم‌نما بدون داشتن اطلاعات كافى از علوم الهى ، فتوى دهد و بدين وسيله به اموال دنيا برسد ، نه كسى كه عالم واقعى است . دانشمند حقيقى اگر مورد توجه مردم قرار گرفت و به او كمك مالى كردند ، مصداق استيكال به علم نيست . شاهد بر اين تفسير روايتى است كه حمزة بن حمران از امام صادق عليه السلام نقل كرده است كه حضرت فرمود : « مَنِ اسْتَأْكَلَ بِعِلْمِهِ افْتَقَرَ ؛ كسى كه علم را وسيله تأمين روزى خود قرار دهد فقير خواهد شد . » حمزه از اين سخن امام تعجب كرد و گفت : « در بين شيعيان شما گروهى هستند كه علوم شما را بين مردم منتشر مىكنند و مردم آنها را مورد اكرام و احسان قرار مىدهند و به آنها كمك مالى مىكنند . » امام عليه السلام فرمود : « لَيْسَ أولئِكَ الْمُسْتَأْكِلينَ . انَّمَا الْمُسْتَأْكِلُ بِعِلْمِهِ الَّذى يُفْتِى النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لِيُبْطِلَ بِه‌ِالْحُقُوقَ طَمَعَاً فِى حُطامِ الدُّنْيا ؛ اينان علم را وسيلهء كسب روزى قرار نداده‌اند . افرادى كه علم را وسيلهء تأمين مخارج خود قرار مىدهند كسانى هستند كه بدون داشتن توان علمى كافى و هدايت الهى ( تهذيب نفس ) در بين مردم فتوى مىدهند تا با تضييع حقوق مردم به منافع دنيوى خود برسند . » اين حديث را صدوق در « معانى الاخبار » نقل كرده است . فيض با استفاده از آن به

--> ( 1 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 212 .