علي محمد ميرجليلى
127
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
اصطلاح متأخران از اقسام ضعيف شمرده مىشوند ، به نظر فيض مانعى ندارد ؛ زيرا در كتب اربعه وارد شده است . « 1 »
--> ( 1 ) . اخبارىها و بسيارى از اصولىها روايات كتب اربعه را صحيح مىدانند . در مورد روايات « كافى » ، استدلال اين گروه به مقدّمهء مؤلّف است كه از آن بر مىآيد شخصى از مرحوم كلينى خواستار تأليف كتابى شده است كه جامع علوم مختلف دينى باشد با اين ويژگى كه در آن روايات صحيحه از معصومين عليهم السلام آورده شود . مرحوم كلينى نيز به درخواست او پاسخ مثبت داده و اين كتاب را تأليف كرده است . « فقد فهمت يا اخى ما شكوت . . . و قلت انك تحبّ ان يكون عندك كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علمالدين ما يكتفى به المتعلّم و يرجع اليها المسترشد و يأخذ منه من يريد علمالدين و العمل به بالآثارالصحيحه عن الصادقين والسنن القائمة التى عليها العمل و بها يؤدّى فرضاللّه عزّ و جلّ و سنّة نبيّه ( ص ) . . . وقد يسّراللّه وله الحمد تأليف ما سألت و ارجو ان يكون بحيث توخّيت . » ( كافى ، مقدمهء مؤلف . ) از جمله اخير كاملًا هويداست كه مرحوم كلينى ، اين مقدمه را بعد از اتمام « كافى » تنظيم كردهاست ، بنابراين كلينى شهادت به صحّت روايات اين كتاب داده است . اين استدلال از ناحيه برخى از بزرگان ( از جمله آيتاللّه خوئى ؛ ) مورد نقد قرار گرفته است و اشكالهايى بر آن وارد كردهاند : اوّلًا : شخص درخواست كننده از مرحوم كلينى خواست كتابى تأليف كند كه مشتمل بر روايات صحيح باشد ، ولى شرط نكرده بود كه در آن هيچ روايت غير صحيحى آورده نشود . بنابراين عبارت مقدمهء « كافى » و شهادت مرحوم كلينى ناظر به اكثريت روايات « كافى » است و از آن بر نمىآيد كه تمام روايات اين كتاب بدون استثنا صحيح مىباشند . ( معجم رجالالحديث ، ج 1 ، ص 89 - 91 . ) ثانياً : از كلام مرحوم كلينى استفاده مىشود كه خود يقين به صدور تمام روايات « كافى » نداشته است و لذا در مقدّمهء كتاب سخن از لزوم ترجيح روايت مشهور بر غير مشهور در مقام تعارض روايات ، مىآورد . معلوم مىشود كه خود به صدور هر دو يقين ندارد ؛ زيرا شهرت مرجّح صدورى است و مىتواند روايت صادر از معصوم را از روايت غير صادر جدا سازد . در مقام جزم به صدور هردو روايت ، نمىتوان به شهرت تمسّك جست . ثالثاً : مرحوم صدوق و شيخ طوسى تمام روايات « كافى » را صحيح نمىدانستند و لذا در برخى از موارد ،