عليرضا فيض

15

آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى )

تصنيفات فيض ملّامحسن فيض را تأليفات بسيارى است . وى در بسيارى از علوم متداول عصر خود تبحر داشته و دربارهء هر يك كتاب‌ها به فارسى و عربى نگاشته است . به ويژه در فقه و حديث و حكمت و عرفان و اخلاق ، كتب او مأخذ براى نويسندگان و پژوهشگران است . تأليفات وى به سبكى عالى ، و قلمى شيوا و رسا در نهايت فصاحت و بلاغت فراهم آمده است . برخى از آن كتاب‌ها تصنيف و برخى تأليف و برخى ترجمه و برخى تلخيص از كتب مشهور و ارزشمند دانشمندان پيشين است . سيّد نعمت اللَّه جزايرى يكى از شاگردان محقّق فيض در كتاب زهر الربيع ، تأليفات استاد خود فيض را در حدود دويست كتاب و رساله دانسته است و گويد : كان استادنا المحقّق المولى محمّد محسن الفيض القاسانى صاحب الوافى و غيره مما يقرب من مأتى كتاب و رسالة . ولى خود فيض كه براى معرّفى تأليفات خود سه فهرست نوشته در آغاز يكى از آن فهارس كه مورد استفادهء اينجانب است از يكصد كتاب و رسالهء خود نام برده است . در آن فهرست كه عربى است چنين آمده است : اين ، فهرست تأليفاتى است به قلم اينجانب از هنگامى كه به آستانهء بيست سالگى قدم گذارده‌ام تا امروز كه هشتاد و سه سال از عمرم گذشته است . اين فهرست را براى ضبط كتب خود و آگاهى ديگران به رشتهء تحرير درآوردم . تأليفات من بالغ بر يكصد كتاب است كه در جودت و اتقان ، حسن تعبيه و بيان و سلامت الفاظ و متانت مبانى و علو مقاصد و دقّت معانى و ترتيب و توضيح ، متفاوت