II زندگينامه فيض محمّد بن مرتضى بن شاه محمود ملقّب به محسن از بزرگترين علماى اماميه قرن يازدهم هجرى است . وى به سال 1006 هجرى قمرى در كاشان به دنيا آمد . پدرش از علما و بزرگان كاشان بود و كتابخانه بزرگى داشت . از آثار او مىتوان شرح زبدة الاصول را نام برد . آقا بزرگ نسخه‌هايى را به خط او رؤيت كرده است « 1 » . فيض در اوان صبا شور تحصيل كمال در سر افكند و درد طلب در دل پديد آورد . مدّتى در خدمت خال بزرگوارش - كه ممتاز عصر خود بود - در كاشان به تحصيل علوم دينى ظاهرى اشتغال داشت و تفسير و حديث و فقه و اصول دين و آنچه موقوف عليه آن بود از عربيّت و منطق فرا گرفت . در بيست سالگى به سال 1026 ق . براى تحصيل علوم باطنى به مقتضاى اطلبوا العلم و لو بالصين ، متوجّه اصفهان شد و در آنجا به خدمت جمعى از فضلا مشرف گرديد . امّا كسى را نيافت كه از علم باطن خبرى داشته باشد . علم رياضى و غيره را در همانجا آموخت و چون شنيد سيد ماجد بحرانى ( ف . 1028 ق ) در شيراز است جهت فراگيرى علم حديث به شيراز رفت . در خدمت وى به سماع و قرائت و متعلقات آن پرداخت تا آنكه فى الجمله بصيرتى در علم حلال و حرام و ساير احكام حاصل كرد و از تقليد كسان مستغنى شد .

--> ( 1 ) . الذريعه ، 215 / 7 .