355 ق ) ، ابن بابويه قمى ( ف . 381 ق ) و شيخ مفيد ( 413 - 336 ق ) نام مىبرد و آنها را در ميان صاحب نظران و اهل فن مشهور و معروف مىداند . « 1 » شيخ طوسى با عنايت به فهرست سيد مرتضى ، كتابهاى وى را نقل مىكند . آقا بزرگ بر اين باور است كه اين فهرست ممكن است تأليف خود مرتضى باشد و يا شاگرد وى ابو الحسن محمد بن محمد بصروى ( ف . 443 ) آن را از كتابهاى استادش فراهم ساخته و سيد مرتضى بر پشت نسخه آن اجازه روايت براى او نگاشته است . « 2 » آنگاه در ضمن سرگذشت خويش به فهرستى از كتابهايى كه تا آن زمان به رشته تحرير درآورده ، اشاره مىكند : محمد بن الحسن بن على الطوسى ، مصنف هذا الفهرست ، له مصنفات منها كتاب تهذيب الاحكام و هو يشتمل على عدة كتب من كتب الفقه ، اولها كتاب الطهارة و كتاب الصلاة و هو يشتمل . . . و له كتاب الاستبصار فيما اختلف من الاخبار و هو يشتمل . . . و له كتاب النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى و له كتاب المفصح فى الامامة و له كتاب تلخيص الشافى فى الامامة و له مختصر ما لا يسع المكلف الاخلال به ، و له كتاب العدة فى اصول الفقه و . . . و له كتاب فى الاصول كبير خرج منه الكلام فى التوحيد و بعض الكلام فى العدل . « 3 » ابن جنيد اسكافى ، محمد بن احمد ( ف . 381 ق ) فهرستى براى آثار خودش نگاشته و شيخ طوسى از آن چنين ياد مىكند : او فهرست تصنيفهاى خود را مبوّب و گسترده فراهم ساخته و من تمام آن را ذكر نمىكنم ؛ اما نجاشى در احوال وى در حدود صد و پنجاه عنوان از كتابها و رساله‌هاى او را با نگاه به آن فهرست مىآورد . « 4 » شيخ اكبر ، محيى الدين بن عربى ( 638 - 560 ق ) نيز فهرست خودنوشتى از آثارش فراهم مىآورد و در آن به 248 اثر خود توجّه مىدهد . گرگيس عوّاد به كتاب شناسى آثار وى مىپردازد و تعداد آنها را به 279 كتاب و رساله مىرساند . اين تحقيق در مجلة المجمع العربى در دمشق شماره 4 - 3 ، جلد 29 در سال 1953 م به چاپ رسيده است . پس از وى عثمان اسماعيل يحيى تحقيقات جديدى بر آثار ابن عربى ارائه مىكند . رضى الدين على بن موسى مشهور به ابن طاوس ( 664 - 589 ق ) در كتاب الاجازات

--> ( 1 ) . الفهرست ( طوسى ) ، 158 ، 157 ، 99 . ( 2 ) . الذريعه 381 / 16 . ( 3 ) . همان ، 161 - 159 . ( 4 ) . قهپايى ، مجمع الرجال ، 131 - 127 / 5 .