محسن ناجي نصرآبادى

225

فهرستهاى خود نوشت فيض كاشانى ( فارسى )

9000 بيت غزل و رباعى جمع‌آورى نموده كه تا بيست هزار بيت مطروحه از سوى فيض فاصله زيادى دارد . در سال 1371 آقاى مصطفى فيضى از خاندان فيض با عنايت به نقصان اشعار دست به تصحيح مجددى از اين كتاب زد كه توسط انتشارات اسوه در سه مجلد منتشر شده . اشعار موجود در چاپ آقاى فيضى در حدود 13 هزار بيت مىشود كه از تصحيح التقاطى چند نسخه فراهم آمده است . نسخه‌هاى خطى مورد استفاده آقاى فيضى به ترتيب اولويت از اين قرار است : الف ) نسخه اصلى يا اساس . نسخه‌اى فاقد آغاز و انجام است كه با توجه به كهنگى آن را نسخهء مؤلّف خوانده‌اند . ب ) نسخهء كتابخانه ملى به خط مسعود عقيل الدين الحسينى به شماره 937 . اين نسخه شامل ديباچه گلزار قدس ، غزليات و رباعيات است كه براى شناخت گلزار قدس بسيار مهم و قابل اعتناست . ج ) نسخهء شماره 549 كتابخانه ملى شامل منتخبى از غزليات و قصيده توحيديه ( ؟ ) فيض به خط خوش دوران قاجاريه از كاتبى نامعلوم ( شايد يكى از منتخبات فيض باشد ) . د ) نسخهء شماره 2473 ف كتابخانه مجلس كه تنها شامل قصايد است و احتمالا مربوط به عصر مؤلافّ ست و قصيده‌اى به سال 1111 به آن افزوده‌اند . ذ ) چندين مجموعه كه برخى از آنها قابل اعتناست . در مورد نسخهء اساس ( اصلى ) هرگز نمىتوان ادعا كرد كه نسخهء بدون آغاز و انجام آقاى فيضى به دليل كهنگى ، نسخهء مؤلّف باشد . خود نسخه هم هيچ تصريحى به اين نكته ندارد و مصحّح بدون قرينه و دليل نسخهء اساس را انتخاب كرده كه خود خبطى فاحش در علم تصحيح متون است . بنا به تصريح خود فيض ، گلزار قدس نامى است كه او بر مجموعه‌اى از غزليات ، رباعيات و قصايد خود مىنهد . وى با نگارش ديباچه‌اى در آغاز اين اشعار بنا به رسم معهود پيشينيان ، آراستگى آن را دو چندان مىكند . مصحّح فاضل به هنگام تصحيح تصور نموده‌اند اين ديباچه رساله مستقلى است با نام گلزار قدس ( ديوان فيض . ص