محسن ناجي نصرآبادى
22
فهرستهاى خود نوشت فيض كاشانى ( فارسى )
خود داود بن على نوشته شده است . « 1 » ابن بطّه ، محمد بن جعفر قمى ، روايات زيادى از احمد برقى نقل مىكند . از نگاشتههاى وى فهرستى است كه از آثارش در آن نام مىبرد . قهپايى معتقد است كه اين فهرست كه از آثار او ارائه شده ، داراى اشكالاتى است . « 2 » سعد بن عبد اللّه قمى مكنّى به ابو القاسم از بزرگان فقها و محدثان نامآور سدهء سوم هجرى است . وى داراى تأليفات زيادى ، همچون كتاب الرحمة ، كتاب الحج ، كتاب الضياء فى الامامة ، كتاب مقالات الاماميه و . . . است . در اين فهرست ابو القاسم قمى به همه كتابهايى كه تأليف كرده اشاره مىكند . « 3 » يكى از نويسندگان دانشمند اسماعيلى مذهب ، عبدان اسماعيلى است . ابن نديم در بخش نويسندگان و صاحب نظران اسماعيلى مىنويسد : عبدان كه در پيش گفته شد از همه بيشتر كتاب تصنيف كرد و ديگران هم اگر تصنيفى داشتند به او نسبت مىدادند . فهرستى از تصنيفات خود دارد كه از آن جمله است : كتاب الرحا و الدولاب ، كتاب الحدود و الاسناد ، كتاب اللامع ، كتاب الزاهر ، كتاب الميدان . ابن نديم فهرست آثار عبدان را نديده و كسى را سراغ نداشته كه از محتويات آن فهرست آگاه باشد . « 4 » سزگين بر اين باور است كه نسخهاى از فهرست عبدان در سدهء هفتم هجرى در تملّك خواجه نصير الدين طوسى بوده است . « 5 » از ديگر فهرستهاى خودنوشت ، فهرست آثار عثمان بن جنّى معروف به ابن جنّى ( 392 - 330 ق ) است . وى در ضمن اجازهاى كه به ابى عبد اللّه مىدهد به فهرست آثارش اشاره مىكند . ياقوت حموى در شرح سرگذشت ابن جنّى متن اين اجازه را عينا نقل مىكند : قد اجزت للشيخ ابى عبد اللّه الحسين بن احمد بن نصر - ادام اللّه عزّه - ان يروى عنّى مصنّفاتى و كتبى مما صحّحه و ضبطه عليه ابو احمد عبد السلام بن الحسين البصرى - ايّد اللّه عزّه - : عنده منها كتابى الموسوم بالخصائص و حجمه الف ورقة و كتابى
--> ( 1 ) . همان ، 398 - 397 . ( 2 ) . مجمع الرجال ، 174 / 5 ؛ الذريعة ، 374 / 16 . ( 3 ) . طوسى ، الفهرست ، 75 . ( 4 ) . الفهرست ( ابن نديم ) ، 353 . ( 5 ) . تاريخ التراث العربى ، 123 / 7 .