الفيض الكاشاني
17
هشت در بهشت ( ده رساله از علامه فيض كاشانى ) ( فارسى )
مىرسد . محتواى نامه اگرچه دعوت فيض براى ترويج جمعه و جماعات و بسط و نشر علوم دينى بود ولى باطن آن آكنده از مطامع دنيايى و خواهشهاى سلطانى بود كه فيض از قبول آن اكراه داشت ولى با اين همه چون خويش را رسته از آب و گل نفسانى و هوسهاى آلودهء جوانى مىديد ، آمادهء پذيرش دعوت سلطان شد تا شايد به كمك اسباب دنيوى راهى به سعادت اخروى مردمان بازگشايد . فيض به دربار سلطان فرود مىآيد و او را مردى مصمّم براى گسترش شريعت اسلامى مىيابد ؛ پاىفشارى فيض در ترويج اقامهء نماز جمعه و جماعات - كه خود ماجرايى پر راز و رمز در حيات سياسى حكومت صفوى دارد - انگيزهء دشمنى برخى عالمان و هممسلكان او مىشود تا آنجا كه او خويش را در برابر هجوم انديشههاى معارضان ، تنها مىبيند و در پى آن ، پادشاه نيز از او كناره مىجويد و اهداف بلندى كه فيض در انديشه داشت هنوز به شكوفايى نرسيده پژمرده مىگردد . فيض اين إعراض خاصان و عالمان و نيز دشمنى برخى مردمان را نردبان معرفت آفرين براى خويش مىبيند و از رهگذر اين تنهايى به جمعيت موحّدان و عاشقان دلسوختهاى درمىآيد كه سِرّ تنهايى على عليه السلام را دريافتهاند . علّامه فيض كاشانى در پى اين ماجرا به كاشان بازمىگردد و گويا تا پايان عمر در آن ديار به نگارش و آموزش علوم الاهى و ترويج شريعت نبوى و معارف بلند ولوى مىپردازد و سرانجام در بيست و دوم ماه ربيع الثانى سال 1091 هجرى قمرى به سراى جاودان خداوندى مىشتابد . رضوان الاهى هماره جايگاه او باد ! ده دفتر فارسى مجموعهء گردآمده از تَرجَمَههاى علّامه ملّا محسن فيض كاشانى دربردارندهء ده رساله در زمينهء فقه ، اخلاق ، عقايد و عبادات است . رسالههاى موجود در اين دفتر فارسى بر اساس تقدّم احتمالى زمانى در نگارش عبارتند از :