جمعى از نويسندگان
94
شناخت نامه محدث قمى ( فارسى )
دادند كه اگر صاحب كتاب پيدا شد و ديديد مغبون و پشيمان است ، به من خبر دهيد . آيةالله بهجت آنگاه با حالتى خاص فرمودند : « لا إله الا الله ، سابقاً چه افرادى بودند ! » . « 1 » استاد محمود شهابى رحمه الله دربارهء تأثير سخن ايشان گفتهاند : مرحوم حاج شيخ عباس قمى ، بىاغراق و مبالغه ، خود چنان بود كه براى ديگران مىخواست و چنان عمل مىكرد كه به ديگران تعليم مىداد . سخنان و مواعظ او چون از دل خارج مىشد و با عمل توأم مىبود ، ناگزير بر دل مىنشست و شنونده را به عمل وا مىداشت . هركس او را با آن حال صفا و خلوص مىديد ، عالم بود يا جاهل ، عارف بود يا عامى ، بازارى بود يا ادارى ، فقير بود يا غنى ، و سخنان سر تا پا حقيقت را از او مىشنيد ، بىاختيار انقلابى در حال وى پديد مىآمد و تحت تأثير بيانات صادقانه و نصايح مشفقانهء او واقع مىشد و به فكر اصلاح خويش مىافتاد . « 2 » آيةالله آقا باقر سلطانى رحمه الله نيز دربارهء منبر محدث قمى گفتهاند : منبر ايشان به سبكى بود كه اگر انسان دل مىداد و به مطالب ايشان توجه مىكرد ، منقلب مىشد . نحوهء گفتارشان طورى بود كه مستمع را عوض مىكرد . وقتى عوالم قيامت و عالم برزخ را بيان مىكرد ، موضوع را مجسم و شخص به خواب غفلت رفته را بيدار و متنبه مىكرد . منبرى انسانساز داشت . چقدر افراد كه به بركت نصايح ايشان متنبّه شدند و به راه صلاح و هدايت آمدند ! واقعاً كلامش در قلب اثر مىكرد . البته اين به سبب واقعيت و معنويتى بود كه در خودش وجود داشت . اصلًا آن سبك سادهء زندگى و وضع لباس و طرز رفتار ايشان خود مؤدِّب انسان و الگويى براى اهل علم بود . « 3 »
--> ( 1 ) . مفاخر اسلام ، ج 11 ، ص 380 ، چاپ اوّل . ( 2 ) . الفوائد الرضوية ، ص « ج ، د » ، مقدمهء مرحوم شهابى . ( 3 ) . مفاخر اسلام ، ج 11 ، ص 381 ، چاپ اوّل .