4 - اعجاز از جهت وسعت موضوعات تنها كتابى كه موضوع خاص نداشته و در عين حال صدها موضوع دارد قرآن كريم است . قرآن كتابى فقهى نيست ولى در قرآن فقه نيز هست . كتاب عرفانى نيست ولى در او عرفان در عميقترين و وسيعترين حد خود موجود مىباشد . كتاب فلسفه و اخلاق و حقوق و . . . نيست ولى قرآن در خصوص هريك از اينها مطالب فراوان دارد . بدين جهت هريك از دانشمندان اسلامى در رشته تخصصى خود به قرآن كريم محتاج بوده و از آن بهره‌هاى فراوانى برده است . دانشمندان علم اقتصاد ، آيات اقتصادى و دانشمندان علم‌النفس آيات انفسى و جامعه‌شناسان آيات مربوط به جامعه‌شناسى و فلاسفه آيات فلسفى و . . . قرآن را در آثار خود به كار برده و از معارف بىپايان قرآن استفاده كرده‌اند . از اينرو جوامع اسلامى بيش از 1400 سال است كه زندگى فردى و اجتماعى خود را براساس تعاليم قرآنى تنظيم كرده‌اند . قرآن براى يك مسلمان فقط يك كتاب دعا نيست بلكه كتاب زندگى است . هرآنچه كه يك انسان در زندگى خود بدان محتاج است ، در قرآن آمده است . بدين جهت خداوند سبحان به ما دستور مىدهد كه تا مىتوانيم قرآن بخوانيم . فَاقْرَءوُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرآنِ « 1 » پس تا مىتوانيد قرآن بخوانيد . با توجه به اين امور است كه ما در جهان اسلام هيچ كتاب ادبى و عرفانى و اخلاقى و حقوقى و فلسفى و . . . سراغ نداريم كه در زمينهء خاص خود وامدار قرآن كريم نبوده باشد . آن كتاب زنده قرآن حكيم * حكمت او لايزال است و قديم

--> ( 1 ) - المزمل 20