بحث « نسخ » پرداخته و آنگاه ابعاد و اقسام آن را برشمرده ، سپس آراى خود و ديگران را ياد مىكند و به تفصيل پيرامون روايات و آيات مربوطه سخن مىگويد و نتيجه‌گيرى مىنمايد . وى در مقدمهء كتاب خود ، مباحثى چون « اهميّت نسخ » ، برخورد آراى دانشمندان ، انواع نسخ در قرآن ، تفاوت « نسخ و بداء » و ذكر برخى از اخبار و گزارشها دربارهء نسخ ، چون حديث « عشر رضعات » عايشه « 1 » و حديث غرانيق « 2 » ذكر كرده و آنگاه سور قرآن كريم را بر حسب ترتيب و چينش فعلى آن ، يكى پس از ديگرى مطرح كرده و آيات منسوخ آنها را طبق اعتقاد خويش بر حسب اعداد شمارش كرده و كتاب خود را در سوره مباركهء قدر ، خاتمه مىدهد . 3 - « معرفة الناسخ و المنسوخ » ، تأليف ابو عبد اللّه محمد بن على بن احمد بن سعيد بن حزم ، مشهور به « ابن حزم ظاهرى « 3 » » ، ( متوفاى 456 ه . ق ) . وى در آغاز ، در مورد ارزش « بحث ناسخ و منسوخ » سخن گفته و سپس رواياتى را در بارهء ضرورت

--> ( 1 ) حديث عايشه ، خبر واحد است علاوه بر آنكه سند آن ضعيف است و اكثر نويسندگان معاصر چون دكتر مصطفى زيد و دكتر جبرى و دكتر حجازى سقا آن را مردود دانسته‌اند . و از ديدگاه دانشمندان شيعه اين قبيل احاديث كه به طور تلويحى تحريف قرآن را اشاره مىروند ، مردود بوده و از نگاه عقل و نقل و خود قرآن كريم و بر اساس احاديث « عرضه احاديث بر قرآن » كه مضمونا متواتر است ، فاقد هر گونه ارزش دينى ، علمى و حديثى است . ( 2 ) حديث غرانيق از اكاذيب بنى اميه است كه براى لكه‌دار كردن چهرهء رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - ساخته شده و نص قرآن كريم آن را نقض مىنمايد « لا ينطق عن الهوى ان هو الا وحى يوحى » ، و « إنا نحن نزلنا الذكر و إنّا له لحافظون » و عصمت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - كه مورد اجماع امت محمد - صلّى اللّه عليه و آله - است . و دانشمندان اهل سنت حتى بدون توجه به مبانى اعتقادى خويش ، بدون هيچ اعتبار علمى بدان دامن مىزنند . اين نوع احاديث متأسفانه در صحاح سته بيشتر از كتابهاى ديگر ديده مىشود . جهت اطلاع بيشتر ر . ك : محمد صادق نجمى ، سيرى در صحيحين ، نوبت چاپ ندارد . و سيد مرتضى عسگرى ، احاديث ام المؤمنين « عايشه » چاپ اول ، تهران : انتشارات مجمع علمى اسلامى ، ( 1360 ه . ش ) در سه جلد . و سيد جعفر مرتضى العاملى ، الصحيح ، پيشين ، ج 1 . و علامه سيد عبد الحسين شرف الدين عاملى ، ابو هريره ، ترجمه و نگارش ، نجفعلى ميرزايى ، تهران : چاپخانه : ستاره ( 1372 ه . ش ) . ( 3 ) معرفة الناسخ و المنسوخ لابى عبد اللّه بن حزم ظاهرى ، ( ت 456 ه . ق ) [ بى جا ] دار إحياء الكتب العربية ( 1342 ه . ق ) ، به نقل از مصطفى زيد ، پيشين ، ج 1 ، ص 349 .