عزت الله مولايى نيا همدانى
63
نسخ در قرآن ( فارسى )
8 - علامه سيد مرتضى عسگرى در جلد دوم كتاب خود « القران الكريم و روايات المدرستين » باب نسخ ، وجود هر گونه آيات ناسخ و يا منسوخ در قرآن را انكار كرده و مىگويد : « آيات قرآن حاكى از قضايا و احكام ناسخ و منسوخ غير قرآنى در شريعت اسلامى « 1 » است » . اين بود فهرست كوتاه و گذرا از تك نگاريهاى انديشمندان اسلامى در طول پانزده قرن تاريخ اسلام و گر چه براى هر پژوهشگر پر تلاش در ميان آثار نويسندگان اسلامى و ميراث گرانسنگ انديشمندان چه آثار فهرستى و چه رجالى و چه تاريخى و غيره ، صدها كتاب و مقاله علمى يافت مىشود كه در ادوار گوناگون اسلامى توسط ژرفانديشان و مرزداران دانش قرآن ، تدوين شده و در كتابخانههاى بزرگ داخل و خارج نگهدارى مىشوند و ما در اين فرصت كوتاه و سير گذرا ، از استقراى كامل همه آنها معذوريم و آرزومنديم كه با توفيقات ذات اقدس ربوبى در زمان ديگرى آن را تكميل و در فرا راه پژوهشگران و دانشپژوهان حوزهء قرآنى قرار دهيم . البته ميدانداران بزرگ حوزهء « دانشهاى قرآنى » هزاران نوشته سودمند در عرصههاى گوناگون معارف قرآنى از خود به يادگار نهادهاند كه در ضمن آن ابواب بزرگى را تحت عنوان « ناسخ و منسوخ » باز كرده و به بررسى عالمانه و دقيق مسأله « نسخ » پرداخته و افقهاى نهان آن را فرا راه پويندگان حقيقت ، روشن كردهاند و دستاورد اين انقلاب دامنگستر و قرون شمول ، آنقدر گسترده است كه تهيه گزارش جامع و فراگير از آنها به يك دورهء بزرگ فهرستى ، « 2 » نياز دارد .
--> است : الف : « لا نسخ في القرآن ، لماذا ؟ چاپ اول ، ( 1980 م ) ، قاهره مكتبة وهبة . ب : الناسخ و المنسوخ كما افهمه ، چاپ دوم ( 1987 ) مصر - قاهره : مكتبة وهبه . ( 1 ) اين كتاب در مطبعة صدر ، انتشارات توحيد در ايران چاپ شده است . ( 2 ) براى نمونه رجوع شود به محمد هادى معرفت ، پيشين ، مقدمه ، ج اول . سيد عبد الوهاب طالقانى ، پيشين ، ج 1 ، صص 39 - 44 ، 209 - 214 ، 263 - 291 ، 295 - 310 ، 325 - 349 ، 352 - 369 ، 375 - 391 - 396 و 419 - 421 . وى در اين فهرست كوتاه ، حدود 747 عنوان كتاب را در موضوعات گوناگون دانشهاى قرآنى ، ثبت كرده است . و ابن النديم در فهرست خود و حاجى خليفه