عزت الله مولايى نيا همدانى
408
نسخ در قرآن ( فارسى )
لابد مىخواهند بگويند كه پديدهء « نسخ » يك پديدهء خارجى و يهودى است ، ولى اين مسأله به ضرورت مذهب و اسلام و قرآن باطل بوده و دهها دليل قاطع بر نفى و نقد آن داريم ، از جمله روايات صحيح در فرهنگ اهل بيت - عليهم السلام - كه برخى از دانشمندان ما حتى آنها را متواتر مىدانند و واقعا همچنين است . و ما در ادامهء استدلالمان ، به روايات ائمه اهل بيت - عليهم السّلام - نيز اشاره خواهيم كرد ، بويژه نهج البلاغه و روايات امير المؤمنين - عليه السّلام - كه نص در وقوع « نسخ » در حوزهء قرآنى مىباشد . توجيه ديگرى در مفهوم آيه و پاسخ آن برخى از پژوهشگران اسلامى جهت رسيدن به اهداف انكارى خود در مورد وقوع جريان « نسخ » در آيات قرآنى ، به موارد استعمال و كاربرد لفظ « آيه » به شكل مفرد آن ، تمسك جسته و تلاش كردهاند كه از آن به نفع خود استفاده نمايند ، از اين رو مىگويند همهء موارد كاربردى واژهء « آيه » - به صورت مفرد آن - را در قلمرو آيات قرآن ، بررسى كرديم و هيچ موردى نيافتيم كه « آيه » در آن به معناى آيه معروف قرآنى آمده باشد ، بلكه همهء موارد آن ، يا به معناى معجزه و يا به معناى آيات آفاق و انفس و يا احكام و شرايع پيشين و يا كل قرآن - مىباشد ، اما موردى كه در آن « آيه » به معناى خود « آيه » قرآنى باشد ، به چشم نمىخورد « 1 » . ولى پاسخ اين مطلب روشن است كه : الف - استعمال آيه در مجموعههايى كه سورهها از آن سامان يافته و با آن به واحدهاى كوچكى تقسيم شده است و از زمان رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در ميان همهء مسلمانان متبادر به ذهن بوده است ، شايع و مرسوم بوده است ، به طورى كه اگر در معناى ديگرى به كار مىبردند ، مىبايست بر معناى مراد خويش قرينهء
--> ( 1 ) ر . ك : سيد مرتضى عسگرى ، پيشين ، ج 2 ، صص 287 - 290 ، عبد المتعال جبرى ، « لا نسخ . . . » پيشين ، صص 15 - 16 .