عزت الله مولايى نيا همدانى

362

نسخ در قرآن ( فارسى )

ادلهء اثبات جواز وقوع نسخ در قرآن به طور خلاصه در اين مجال كوتاه تلاش خواهيم كرد كه تمامى دلايل جواز عقلى نسخ و وقوع آن در حوزهء قرآنى را بر اساس اهميّت و قوّت آنها به ترتيب مطرح نماييم و آنگاه بار ديگر همهء آنها را به طور مفصّل و مشروح يكى پس از ديگرى عرضه نموده و بر شبهات وارده بر آن از قبيل منكران « نسخ » پاسخ گفته و به نتايج مطلوب خود برسيم ، ان شاء اللّه . اينك صورت اجمال و فشردهء ادلّهء اثبات « نسخ » در قرآن كريم : 1 - دليل عقلى بر جواز نسخ و وقوع آن ؛ زيرا از وقوع آن هيچ محظورى به وجود نمىآيد . 2 - اجماع امّت محمد از همهء مذاهب اسلامى ، بدون هيچ مخالفى ، جز گروه ابو مسلم اصفهانى « 1 » ، از آغاز بعثت نبوى تا زمان حاضر . 3 - آيهء كريمهء تبديل : وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ « چون آيه‌اى را جانشين آيهء ديگر كنيم - خدا بهتر مىداند كه چه چيز نازل كند - گويند كه تو دروغ مىبافى ، نه ، بيشتر آنان نادانند . بگو آن را روح القدس به حق از جانب پروردگارت نازل كرده است تا مؤمنان را استوارى ارزانى دارد . . . . » . 4 - آيهء : ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ « 2 » « هيچ آيه‌اى را منسوخ يا ترك نمىكنيم مگر آنكه بهتر از آن يا همانند آن را

--> ( 1 ) به اعتبار آنكه ابو مسلم رهبرى همهء منكران معاصر را به عهده دارد ، از اين رو ذكرى از آنها به ميان نياورديم . ( 2 ) بقره ، 106 - 107 .