پاسخ نسخ برخى از قوانين و اوامر قرآنى ، براى جامعه‌اى كه از مرحلهء انتقال از انحطاط به سوى كمال است ، يك امر اجتناب‌ناپذير و ضرورى است ؛ زيرا شرايط و مناسبات از جمله زمان و ديگر عناصر حكم تغيير مىيابد ، تغيير حكم نيز بر مبناى آن قهرى خواهد بود . و قرآنى كه نسخه الهى براى نجات جان فرد و جامعه است . در فرداى امروز با تبديل برخى از دستورات آن به نسخهء كاملتر و مناسب با مصالح و ظرف زمان حكم ، در درمان بيماريهاى گوناگون جامعه ضرورى است . حقيقت امر اين است كه عدم آشنايى كامل با رسالتى كه قرآن در هدايت جامعه بر عهده دارد ، موجب خورده‌گيرى افتراگران و اشكالتراشان نادان شده ، چنان كه خود قرآن مىفرمايد : وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ . « 1 » « و ما هر گاه آيتى را از راه مصلحت نسخ كرده و به جاى آن آيتى ديگر آورديم ؛ در صورتى كه خدا بهتر مىداند كه چه چيز به صلاح خلق است كه نازل نمايد ، كافران مىگويند تو افترا مىبندى ، اين چنين نيست ، بلكه اكثر آنها نمىفهمند » . « 2 » شبههء چهاردهم فرض وجود آيات منسوخ در قرآن كريم ، موجب اختلاف و تضاد در مفهوم آيات خواهد بود كه به طور يقين اين امر را قرآن با صراحت رد نموده و مىفرمايد : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً . « 3 » پاسخ اختلافى كه موجب تضاد در مفهوم آيات مىگردد و مورد نفى صريح قرآن است ،

--> ( 1 ) نحل ، 101 . ( 2 ) ر . ك : سيّد مهدى حسينى نژاد نورى ، پيشين ، صص 21 - 22 . ( 3 ) مأخذ بالا .