عزت الله مولايى نيا همدانى
201
نسخ در قرآن ( فارسى )
پيشگفتار در اين قسمت از نوشتار ، تلاش خواهيم كرد كه ديدگاهها و نظريات منكران پديدهء نسخ در قرآن را با كمال بىطرفى و با نگرشى منصفانه و به صورت ساده و روان ، به تصوير كشيده و تبيين نماييم و سپس به پاسخ تحليلى و استدلالى آنها بپردازيم . نخست ، خواهيم كوشيد كه با چهرههاى علمى ميدانداران نظريهء انكار نسخ در حوزهء قرآنى ، آشنايى يافته و شرح حال كوتاهى از ايشان را ارائه نموده و به اهداف و انگيزههاى آنان - از ابراز چنين ديدگاهى - اشاره داشته باشيم . و از اين رهگذر بتوانيم به عمق نظريات آنها و شبهاتى كه در اين راستا مطرح كردهاند ، دست يافته و آن طور كه بوده و هست ، ترسيم نموده و پاسخ لازم را بدهيم . و چون منكران وقوع نسخ در حوزهء قرآنى ، با ايجاد شبهاتى ، گاهى آن را از منظر عقل ، مورد ترديد قرار داده و به طور كلى جواز عقلى آن را انكار نمودهاند و گاهى نيز از نظر دين ( قرآن و سنت ) بدان نگريسته و با استدلال بر آياتى از قرآن كريم و يا بر احاديثى از سنت ، وقوع آن را در حوزهء قرآنى مورد ترديد جدى قرار داده و دلايل و نصوص قرآنى و حديثى مثبتين را نيز با لطايف الحيل و توجيهات سخيف نامقبول ، تأويل كرده و بر خلاف ظاهرشان حمل مىكنند ، از اين رو ما بر آن شديم كه نخست شبهات عقلى اين گروه را در يك بخش ويژه مطرح كرده و پاسخ لازم را بدهيم و سپس دلايل و شبهات نقلى و دينى آنها را نيز در بخش ديگر ارائه كرده و به پاسخ آنها بپردازيم . بنابر اين ، اين قسم از بحث را در هفت فصل سامان مىدهيم . 1 - فصل اول : در مورد امكان نسخ از نظر عقل و وقوع آن در شرع و انكار آن از منظر عقل و دين از سوى اهل كتاب و گروهى از مسلمانان و گروههاى گوناگون انكار ، از يهود ، نصارى و مسلمين و شبهات مستشرقين پيرامون قرآن و بهرهگيرى