گونه‌هاى مختلف قضا و قدر در قلمرو و تقديرات حق - عزّ و جلّ قضا و قدر خداوندى در كل هستى - بر مبناى داده‌هاى قرآن و سنت قطعيه - بر سه گونه مىباشد و تنها در يك صورت از آن « بداء » راه مىيابد : 1 - علم مكنون و يا اختصاصى كه خداوند آن را از همهء ماسواى خود مكتوم داشته و جز ذات اقدس خويش احدى بر آن آگاهى ندارد كه آن به دانشهاى مستأثر ( اختصاصى ) تعبير مىگردد . در اين قسم از تقديرها هرگز « بداء » راهى ندارد بلكه « بداء » خود يكى از مصاديق آن است و از دانش انحصارى و ويژهء حق - عزّ و جلّ - سرچشمه مىگيرد ، نه آنكه در قضا و تقدير الهى تغييرى به وجود آورد . 2 - قضاى حتمى : آنچه كه خداوند به پيامبران و يا فرشتگان ، وقوع حتمى آن را اطلاع داده ، « قضاى حتمى » ناميده مىشود و در اين عرصه نيز « بداء » راهى ندارد ؛ چنان كه در گونهء نخست نيز راهى نداشت ، با اين تفاوت كه گونهء نخست منشأ و سر چشمهء « بداء » است ولى گونهء دوم ، به آن ارتباطى ندارد . و اين معنا از حديث نوفلى كه از امام رضا - عليه السّلام - گزارش داده و امام - عليه السّلام - در آن به سليمان مروزى فرمود : امير المؤمنين - عليه السّلام - مىفرمود : علم خدا ، بر دو گونه است : الف - نوعى كه به فرشتگان و انبيا ، خبر داده است كه در اين قسم « بداء » راهى ندارد ؛ چرا كه خداوند خود ، پيامبران و فرشتگان خويش را با تغيير دادن آنچه را كه يادشان داده ، در نظر مردم دروغگو نشان نمىدهد . ب - نوع دوم همان « علم مكنون » است كه از خلق مستور ساخته و از اسرار نا مكشوف او مىباشد و كسى را بر آن آگاه نمىسازد . در اين گونه علوم و تقديرات است كه پديدهء « بداء » در آن جريان مىيابد . خداوند آنچه را كه بخواهد مقدم مىدارد و هر چه را بخواهد به تأخير مىاندازد و هرطور كه بخواهد تغييرش مىدهد و يا