عزت الله مولايى نيا همدانى

146

نسخ در قرآن ( فارسى )

معنا با يكديگر همگون است و گروهى از عالمان اهل سنت به تفسيرى كه شيعه از اين پديده دارد ، توجه ننموده و صرفا با عنايت به مفهوم لغوى آن ، دچار اشتباهات غير قابل اغماضى شده‌اند . و از اين رهگذر ، گمان كرده‌اند كه شيعه معتقد به حادث بودن علم خداوندى و مسبوق به جهل بودن آن است « 1 » ! ! . لكن هر محققى به روشنى مىداند كه اين پندار ، از ريشه ، باطل و مردود است ؛ زيرا هيچيك از عالمان شيعه چنين حرفى را نزده است و كتابهاى معتبر و ارزشمند شيعه ، در سرتاسر جهان ، در دسترس همگان قرار دارد و همهء آنها « بداء » را به معناى جايز آن تعبير كرده و مىگويند : همانا « بداء » در تكوينيات همچون « نسخ » در تشريعيات است و داراى دو معنا مىباشد : 1 - به يك معنا در حق خداوند جايز است و هيچ محظور عقلى و يا نقلى ندارد . 2 - و به يك معنا در حق ذات اقدس ربوبى محال و از نظر عقل و دين مردود

--> ر . ك : محمد عبد العظيم زرقانى ، پيشين ، ج 2 ، صص 276 - 277 . و سيد على كمالى دزفولى ، پيشين ، ص 284 . خلاصه « بداء » در امور تكوينى همانند « نسخ » در امور تشريعى ، داراى دو معنا مىباشد . يكى ( همان دو معناى لغوى كه هر دو دربارهء ذات اقدس حق محال است ) در حق خداوند محال است و به معناى دوم ( معلوم عند اللّه و مجهول عند الناس و قضاء غير حتمى خداوند كه تغييرات آن جزو اسرار مكنون و علوم مستأثر خداوندى است ) دربارهء خداوند جايز است . و آيهء « 39 از سورهء رعد ( يمحو اللّه . . . ) نيز به همين معناى دوم تفسير مىشود . محمد هادى معرفت ، پيشين ، ج 2 ، ص 276 ، به گزارش از تفسير ابن كثير شامى ، ج 2 ، ص 519 و بحار الانوار مجلسى ، ج 4 ، صص 92 - 134 . ( 1 ) ر . ك : فخر رازى ، پيشين ، ج 19 ، ص 53 . و على حسن العريض ، پيشين ، صص 53 - 56 . محمد عبد العظيم زرقانى ، پيشين ، ج 2 ، ص 277 . البته بسيارى از علماى عامه دانسته يا ندانسته ، اين نسبت را به اماميه داده‌اند بدين معنا كه در بارهء خداوند معتقد به بداء به معناى « ظهور بعد از خفاء هستند » - سبحانك اللهم هذا بهتان عظيم - چنان كه رازى ( فخر الدين رازى صاحب تفسير كبير ) در كتاب « محصل » به نقل از سليمان بن جرير ، گويد : ائمه روافض قول به بداء را براى شيعيان خود از آن جهت وضع كرده‌اند كه اگر بگويند : به دولت و شوكت خواهيم رسيد و آنگاه كه نرسيدند ، بگويند : « بدا للّه فى أمرنا كذا و كذا » و اين غايت ناجوانمردى در جعل اكاذيب و بهتان است . ر . ك : فخر رازى المحصل ، چاپ اول ، مصر - قاهره : مكتبة دار التراث ، تحقيق دكتر حسين أتاى ( 1411 ه . ق ) ، ص 602 .