11 آموزش و راهنماييهاى تربيتى ، و پاسخ به ياوه‌گوييهاى طبيعيون فرداى آن روز ، عثمان ماجراى سخنان خود را با مادر بزرگها ، به پدر و مادرش باز گفت . پدرش گفت فرزند انسان عاقل نبايد گوش باشد و هر سخنى را كه شنيد باور بكند ، بلكه بايد با عقل و دانش سخنان اشخاص را بسنجد . معيار عقل اينست كه داورىها بر اساس دلايل قطعى باشد و معيار ذاتى ، قوانين يقينى است كه در نتيجه مشاهدات حسى و تجربيّات قابل اطمينان به دست آيد بقيهء چيزها قابل شك و اشتباه است و مانع از اين مىشود كه عقل به فهم مطلب درست برسد و حقايق علمى را روشن دريابد . امر مهم اى فرزند اينست كه بدانى نظرياتى كه انسان به آن معتقد است ، چه از راه فرا گرفتن بوسيله آموزش چه بوسيلهء تجربه شخصى ، روش زندگى او را تعيين مىكند و بخاطر آن انسان با مخالفان خود مخالفت مىكند و هر كس به معارضهء او برخيزد در برابر او به دفاع برمىخيزد زيرا ، معتقد به صحت نظريات خود مىباشد . شاعر گفته است : قف دون رايك فى الحيات مجاهدا * ان الحيات عقيدة و جهاد « 1 » اگر نظريات كسى صحيح و بر واقعيت و حقيقت استوار باشد و با دلايل

--> ( 1 ) - در برابر عقيده خود جهاد كننده بايست . كه زندگى عقيده و جهاد است