ايجاد سنن و نظامهاى مكنون در تمام جهان آفرينش - كه آسمانها و زمين در قرآن اشاره به آن است - آن سان كه هر يك تا زمان معيّن و مقرّر نقش ويژه‌اى را ايفا كند ، از طريق آفريدگار عالم در سرشت هستى آنها نهاده ( تفهيم ) شده است . در استعارهء لفظ وحى براى چنين تقدير و تدبيرى ، همين مقدار مناسبت كافى است . البته در شرح آيه ياد شده احتمالات ديگرى نيز داده‌اند . مفسّر بزرگ معاصر علامه طباطبايى ( ره ) تعبير اوحى فى كل سماء امرها را اين گونه معنا مىكنند كه چون غير از آسمان اوّل ( آسمان افلاك ) ، آسمانهاى ديگر جايگاه فرشتگان تدبيرگر است ( نجم / 26 ) ، پس مقصود از وحى به آسمانها وحى به ساكنان آنها ( فرشتگان ) است . « 1 » ليكن اين تفسير مستلزم آن است كه « اهل » را در تقدير بگيريم ، و تقديرگيرى ، همانطور كه مبناى خود آن بزرگوار است ، در صورتى صحيح است كه مستند به دليل موجّهى باشد . 2 - تدبير غريزى حيوان . در سوره نحل آيه 67 - 68 در مورد كار زنبور عسل تعبير وحى آورده شده است . وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا . همان غريزه‌اى كه در وجود اين حيوان كوچك و كم مصرف ولى پركار تعبيه شده است ، تا بدون هيچ آموزشى در جاى مناسب خانه شگفت انگيز خويش را بر پا كند و زندگى دسته جمعى پر از نظم و وظيفه شناسى را به شيوه‌اى بديع اداره نمايد و از شهد گلها عسل مصفّا تحويل دهد ، همه به تفهيم خاص الهى است كه در نهاد اين حيوان سرشته است . از آنجا كه اين القاى غريزى نوعى از پيام رسانى پنهانى از سوى خداوند است ، عنوان وحى بر آن اطلاق شده است .

--> ( 1 ) الميزان 17 / 368 .