بودن مصحف مطرح نمىشود و از تصريح درمسئله خوددارى مىورزد . رابعا : صدر جمله به تنهايى دلالت بر ترتيب نزول ندارد ، چون عبارت : ألّفوه كما انزل ، در سياق عبارتهاى پيشين است كه آمده بود : فالّفه كما انزل اللّه « 1 » ، هذا كتاب كما انزله اللّه ، جمع القرآن كله كما انزل اللّه « 2 » ، يعنى در مقام بيان اين نكته است كه مصحف امام على مطابق با نزول و حقيقت تنزيل گردآورى شده است و چون در اين كتاب مطالب بسيارى منعكس مىباشد انحصارى و غير قابل تكرار است . از سوى ديگر اگر منظور از اين روايت ترتيب نزول است و تنها ترتيب نزول ، موجب انحصارى شدن مىگردد ، بايد با آنچه امروز تقريبا براى بيشتر سوره‌ها ترتيب نزول مشخص شده ، بايد تا حد قابل توجهى بتوان اين ترتيب را رعايت كرد ، در آن صورت كار حضرت بديع و انحصارى نخواهد بود . به نظر مىرسد ، آنچه اين كتاب را استثنايى كرده ، محتواى مطالب اين مصحف است كه در روايت زازان آمده است كه على عليه السّلام مىفرمود : « ما من آيه نزلت فى برّ او بحر او سهل او جبل الّا و قد عرفت كيف نزلت و فيما أنزلت » . « 3 » هيچ آيه در خشكى يا دريا ، در دشت و كوه نازل نشد مگر اينكه من دانستم چگونه و براى چه نازل شد . آگاهى حضرت از جايگاه و محتواى سوره و توضيح دادنهاى آن در جاى خودش مىتوانست نقشى ويژه براى مسلمانان ايفا كند ، همانطور كه بعدها درباره ويژگيهاى مصحف ياد خواهيم كرد . به همين دليل ابو حمزه

--> ( 1 ) - مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 52 . ( 2 ) - محمد بن حسن صفار ، بصائر الدرجات / 193 . ( 3 ) - مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 88 .