كه از جمله كلام اللّه به حساب نمىآيد . « 1 » فيض كاشانى نيز به صراحت در مقدمهء ششم تفسير خود به مناسبت توضيح اين جمله كه در روايات در باب مصحف امام آمده : « كتب فى مصحفه الناسخ و المنسوخ » ، مىنويسد : معلوم است كه حكم به تعيين ناسخ و منسوخ در آيات از قبيل تفسير و بيان است ، نه اينكه جزو قرآن باشد . « 2 » ابو عبد اللّه زنجانى ( م 1319 ش ) هم در توصيف مصحف امام مىنويسد كه اين مصحف مركب از 7 جزء و حجم آن چنان گسترده بوده كه حضرت مجبور شده براى حمل آن از شتر استفاده كند . « 3 » آقاى خويى هم مىنويسد : اينكه مصحف مشتمل بر زياداتى اضافه بر قرآن داشته ، باز ترديد ناپذير است ، اما روشن است كه اين معنا دلالت بر اين ندارد كه اين زيادات از قرآن باشد ، بلكه افزوده‌هايى است تفسيرى و تأويلى . « 4 » ريشه اين برداشت در خود روايات است كه به وضوح روشن مىكند اين مصحف ، تنها قرآن نبوده است . در روايات سليم بن قيس آمده‌است : « فلما جمعه كله و كتبه بيده تنزيله و تأويله و الناسخ منه و المنسوخ » « 5 » ، اگر مصحف تنها قرآن است ، ديگر « كتبه بيده تنزيله و تأويله » معنا ندارد ، حتما منظور توضيحات و تفسير آيه‌ها بوده تا ميان تنزيل و تأويل ، ناسخ و منسوخ تفاوت گذاشته شود ، بويژه كه در ذيل همين خبر آمده است كه حضرت اتمام حجت مىكند كه مباد

--> ( 1 ) - مصنفات الشيخ المفيد ، ج 4 / 81 ، كتاب اوائل المقالات . ( 2 ) - تفسير صافى ، ج 1 / 47 . ( 3 ) - تاريخ القرآن / 76 . ( 4 ) - خويى ، البيان / 222 . ( 5 ) - كتاب سليم بن قيس ، ج 2 / 581 ، مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 40 .