فوت پيامبر و گذشت ساليان دراز از نزول و متداول شدن قرآن در ميان مسلمانان بوده ، لذا استعمال اين كتاب با عنوان « مصحف » ، حكايت از اين واقعيت دارد كه واژه مصحف كلمه اختصاصى قرآن نبوده است ، اما رفته رفته بكارگيرى مصحف در قرآن آنچنان متداول مىشود كه كسانى ديگر هر گاه براى غير قرآن مىخواسته‌اند از نوشته‌ها ( مصحف ) ياد كنند به سراغ عناوين ديگر مانند كتاب ، رساله و صحيفه مىرفته‌اند و براى اشتباه نشدن كلمه ، مصحف را در غير قرآن استفاده نمىكرده‌اند و يا اگر مىخواسته‌اند لفظ مصحف را استعمال كنند حتما با قيد و قرينه مىآورده‌اند . نكته ديگر در دوران رسالت و اندكى پس از فوت پيامبر - شايد تا عصر خليفه سوم - مصاحف قرآنى ، احيانا با شرح و توضيحات كاتبان و مالكان مصاحف همراه بوده است . به اين معنا كه در حاشيه و پانوشتها و گاهى در لابلاى كلمات قرآنى ، توضيحاتى از قبيل معين كردن شأن نزول ، توضيح تفسيرى كلمات مىآمده است . به عنوان نمونه سيوطى از مصحف عايشه وقتى خبر مىدهد ، مطالبى نقل مىكند كه روشن مىشود مصحف فرد ياد شده صرفا قرآن كريم نبوده ، بلكه تفسير و مطالب ديگرى افزوده شده است . اخرج ابن ابى داود فى المصاحف عن حميدة قالت : اوصت لنا عائشة - رضى اللّه عنها - بمتاعها ، فكان فى مصحفها : إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ و الذين يصلون الصفوف الاول « 1 » .

--> 38 ، 70 ص 39 ، 71 ص 41 ، ح 72 ص 41 ، 72 ص 42 ، 76 ص 43 و حديث 74 ص 43 و روايات ديگرى كه به همين معنا دلالت دارد . ( 1 ) - سيوطى ، جلال الدين ، تفسير الدر المنثور ، ج 6 / 656 ، ذيل آيه 56 ، بيروت ، دار الفكر ،