گرچه بررسى مسائل تاريخى و كشف آنها به تنهايى مطلوب پژوهشگران است ، اما تحقيق و تفحص در مصحف امام ، افزون بر آگاهيهاى تاريخى و فرهنگى ، به روشن شدن دسته‌اى از مسائل تاريخى ، همچون سير كتابت در جهان اسلام و آغاز تدوين تفسير كمك مىكند ، بويژه اگر كتابى مربوط به امام على عليه السّلام باشد و در تاريخ از آن سخنان متفاوتى نقل شده باشد و حقيقت مسئله در پرده‌اى از ابهام و تاريكى قرار داشته باشد ، بحث درباره آن به روشن شدن مسئله كمك مىكند . از سوى ديگر ، آنچه در مورد مصحف امام مطرح است ، روشن كردن زواياى تاريخ جمع قرآن است . آيا گردآورى قرآن در حيات پيامبر بوده يا پس از ايشان ؟ نخستين گردآورنده چه كسى بوده و چه ضرورت و انگيزه‌اى براى انجام آن قابل تصور است و حضرت در اين باره چه كرده و در برابر ، خلفا به چه انگيزه‌اى مبادرت به جمع قرآن كرده‌اند ، بويژه آنكه مصحف امام على عليه السّلام منشا پرسشهايى درباره چگونگى مصحف عثمانى شده و همانطور كه بعدا توضيح داده خواهد شد ، عده‌اى در حمله به شيعه گفته‌اند : شيعه قائل به تحريف شده ، چون معتقد به مصحفى به جز مصحف كنونى است . روشن شدن ماهيت اين كتاب به پاسخ اين اشكالات كمك مىكند و موضع اهل بيت را در باب قرآن نشان مىدهد . 2 - گزارشاتى درباره اين مصحف رسيده كه با نقل متواتر قرآن سازگارى ندارد ، بويژه اخبارى كه نوعى اختلاف در مضمون قراءات را مطرح مىسازد . با توضيحاتى كه در باب مصحف امام داده شد ، منافاتى ميان مصحف امام و تواتر قرآن نيست . درست است كه اخبار مصحف امام از نظر سندى