سيد محمد على ايازى
195
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
يافتهاند . « 1 » اما اينكه با تمام اين احوال چه بگوييم و چه نسبتى ميان مصحف امام و مصحفهاى موجود رابطه برقرار كنيم ، به نظر مىرسد ، با احتياط بايد به پيش رفت . آقاى راميار در اين وادى چند احتمال را مطرح كرده است : 1 - چه بسا ممكن است كه امام على در كوفه فرمان به نوشتن نسخههايى داده باشد كه آن نسخهها را به نام وى مزين كرده باشند . 2 - كسانى از كاتبان مصاحف ، نامشان على بن ابى طالب بوده باشد . ( چنان كه در مورد اشعارى منسوب به حضرت ، معلوم شده اين اشعار از آن على بن ابى طالب قيروانى و ديوان منسوب به اوست نه از امام على عليه السّلام ) . 3 - از قاهره تا مشهد ، طى قرون گذشته نسخههاى متعددى از اين مصحف با نام و نشان و حتى تاريخ كتابت باز گفتهاند و تصادفا نوع اين مصاحف ، گرچه توضيح دقيقى ندادهاند ، ولى مشخصات موجود به طور كلى بيانگر اين نكته است كه اين مصاحف هماهنگ مصحف عثمانى است ، و چون تاريخ كتابت را در بعضى موارد ( مثل نمونه 4 ) سال چهلم هجرى ثبت كردهاند ، پس اين كار عمدى بوده ، به اين معنا كه يا براى بهره بردارى بوده يا كسانى بودهاند كه مصاحفى به نام على نوشته و پخش كردهاند تا آن خبر تنظيم مصحف حضرت را خنثى كنند . « 2 » با اين توضيحات روشن مىشود كه آن چه مسلم است ( چه اين
--> ( 1 ) - ما اين نمونهها را در مناطق مختلف ايران ، هند و پاكستان براى آمدن حضرت و جاى پا و يا ديگر آثار مشابه ديدهايم و ظاهرا در ميان تودههاى مردم انتساب و اعتقاد به اين امور زمينه جدى براى پذيرش دارد . اين مسئله در مورد امام زادههاى ناشناخته و شيوع برخى كرامتها صادق است بدون آنكه مستند جدى براى مواردى از آن داشته باشيم . ( 2 ) - راميار ، تاريخ قرآن / 377 - 378 .