سيد محمد على ايازى
174
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
اما كارهايى كه حضرت به دنبال گردآورى قرآن انجام داد ، از قبيل بيان تأويلات ، ذكر شأن نزولها ، مشخص كردن ناسخها و منسوخها و محكم و متشابهها ، با مدت كوتاه چند روز عملى نبود ، لذا محتمل است مدت شش ماه ناظر به چنين كارى باشد . بنابر اين ، مسئله گردآورى قرآن در مدت كوتاه ، ناظر به ميان دو جلد قرار دادن بوده و مدت 6 ماه ناظر به تأليف كتاب تفسيرى و ذكر مطالب در حاشيه متن مصحف بوده است . 16 - همكاران حضرت در كار گردآورى سئوال ديگرى مطرح است : آيا حضرت در كار گردآورى به تنهايى عمل كرده ( بويژه اگر در مدت كوتاهى چون سه روز و هفت روز بوده ) يا حضرت براى خود دستيارى داشته و اگر دستيارانى داشته به چه كارى از مصحف مشغول بودهاند ؟ ظاهر اكثر اخبار اين است كه كار گردآورى مصحف از اختصاصات حضرت بوده و به دليل ويژگى علمى و اتصال به مبدء وحى و در اختيار داشتن مصحف پيامبر از موقعيت انحصارى براى گردآورى و تأليف قرآن برخوردار بوده است . بنابر اين دستيارى براى همكارى در محتوا و يا گردآورى مطالب مطرح نبوده است ، اما در برخى از گزارشها آمده كه عدهاى با حضرت همكارى داشتهاند . محتمل است اين همكارى در سطح آماده كردن دستنوشتهها و مرتب كردن آنها بوده و محتمل است ادعاى همكارى براى فرار از بيعت كردن با خليفه و پناه آوردن به خانه على عليه السّلام بوده است . به يكى از اين گزارشها كه ابوبكر احمد بن عبد العزيز جوهرى ( م ح 300 ) نقل كرده بسنده مىكنيم . سعد بن ابى وقاص با مقداد بن اسود