تفسيرهاى صاحبان مصاحف است و هيچ ارتباطى به تحريف ندارد . بهر حال تنها كسى كه در اين بين به اين مسئله پرداخته و كيفيت نگارش مصحف امام را مشخص كرده ، محمد بن عبد الكريم شهرستانى ( م 548 ) صاحب كتاب الملل و النحل است كه درمقدمه تفسير خود به اين مصحف اشاره مىكند و مىگويد برخى گفته‌اند مصحف امام على متن و حواشى داشته ، قرآن در متن قرار گرفته و توضيحات حضرت در عرض و حواشى آمده است . « 1 » گرچه شهرستانى با لفظ « قيل » آن را بيان مىكند و قائل و منبع آن را مشخص نمىكند ، ولى با حساسيت حضرت در مخلوط نشدن متن با توضيحات و تجربه‌اى كه بعدها خليفه دوم به دست آورد ( يا از حضرت گرفت ) سازگار به نظر مىرسد . خصوصا آنكه اين روش تا مدتهاى مديدى متداول شد و بعيد نيست اينكه عده‌اى گمان كرده‌اند مصحف حضرت صرفا قرآن بوده از اينجا ناشى شده كه اصل و متن قرآن بوده است ، چنان كه در زمان ما اگر قرآنى با حواشى چاپ شود باز اطلاق به مصحف مىشود . به همين دليل شهرستانى پس از سخنانى مفصل درباره حوادث پس از فوت پيامبر و اينكه چگونه مصحف حضرت را قبول نكرده‌اند ، گلايه مىكند : چرا به شايسته‌ترين فردى كه مىتوانست قرآن را گردآورى كند نسپردند و به نوشته او بها ندادند و در آخر مىنويسد : با همه اينها از حضرت على نسبت به گردآورى كه ديگران انجام داده‌اند انكارى نقل نشده است . « 2 » همچنين درنسخه كرمانيه شواهد التنزيل حسكانى ( م قرن پنجم ) از ابن

--> ( 1 ) - مفاتيح الاسرار و مصابيح الابرار ، ج 1 / 120 ، تحقيق محمد آذر شب . ( 2 ) - همان / 121 .