3 / 13 - نسبت ميان صحيفه و كتاب على پيش از آنكه بخواهيم درباره نسبت مصحف امام با كتاب حضرت سخن بگوييم ، بايد به اين پرسش پاسخ دهيم كه آيا ميان صحيفه على و كتاب على تفاوت هست . در برخى از روايات شيعه تعبير به صحيفه شده و در برخى روايات ، كتاب على ، با آنكه در روايات اهل سنت تنها از صحيفه سخن گفته شده است . در اين باره چند احتمال مطرح است . 1 - آنچه در روايات آمده به عنوان صحيفه ، جامعه ، همان كتاب على است و آنچه در روايات اهل سنت به عنوان صحيفه آمده ، نيز كتاب على و مجموعا يكى مىباشد . 2 - كتاب على و جامعه يك مجموعه است و صحيفه چيز ديگرى است . چون درباره كتاب على آمده طولش 70 ذراع و وقتى پيچيده مىشده به اندازه ران يك مرد قوى هيكل بوده « 1 » ، در حالى كه در مورد صحيفه در بعض روايات آمده كه ملحق به شمشير پيامبر بوده « 2 » و شىء الحاقى شمشير ، بايد كوچك و كم حجم باشد . 3 - نسبت ميان صحيفه جامعه و كتاب على نسبت عموم و خصوص است . يعنى آنچه در روايات اهل سنت از صحيفه على ياد شده ، در حقيقت بخشى از كتاب على را تشكيل مىدهد و حضرت در طول حيات خود روايات پيامبر را گردآورى و بخش بخش و صحيفه صحيفه كرده است . قائل نظريه نخست مىگويد : بر اساس آنچه از روايات مختلف اهل سنت رسيده ، صحيفه على موضوعات مختلفى را شامل مىشده و از آنجا

--> ( 1 ) - كلينى ، كافى ، ج 1 / 241 . در روايت آمده مثل فخذ الفالج . ( 2 ) - در روايات آمده : كانت معلقة فى ذوابة السيف او قرابة . نك : صدوق ، معانى الاخبار ، باب نوادر المعانى / 379 ، ح 3 . بيروت ، دار المعرفة ، 1399 ق ، تحقيق على اكبر غفارى .