دارد ، يعنى در ترتيب اين سوره‌ها نه واقعا بر اساس ترتيب نزول است و نه بر اساس ترتيب مصحف موجود . مثلا سوره الناس ، آخرين سوره در نقل مصحف ابن عباس است ، اما در نقل مقاتل صد و چهارمين سوره فلق و صد و پنجمين سوره ، سوره الناس است و سوره‌هاى عاديات ، اعراف ، اسراء ، غاشيه به ترتيب از شماره 108 تا 111 آمده است . خوب اين چگونه ترتيب نزولى است . اين سوره‌ها از سوره‌هاى آغاز بعثت و مكى الاوائل هستند . اين درهم ريختگى نسبت به سوره‌هاى مدنى هم وجود دارد ، مثلا سوره انفال نخستين سوره مدنى آمده با اينكه اگر سوره انفال به مناسبت جنگ بدر نازل شده باشد ( چون كسانى قائلند اين سوره در جنگ احد نازل شده است « 1 » در سال دوم اين جنگ اتفاق افتاده « 2 » و مشهور ميان مورخين و محققين اين است كه نخستين سوره در مدينه سوره مطففين ( سوره 83 ) و سپس سوره بقره و آنگاه انفال نازل شده و معنا ندارد در مدينه مدت 17 ماه هيچ آيه و سوره‌اى نازل نشده باشد . « 3 » د : ترتيب يعقوبى از مصحف امام ديگر از اين وضع بدتر است ، زيرا نه ترتيب مكى رعايت شده و نه ترتيب سوره‌هاى مدنى و نه توافق با ترتيب مصحف عثمانى . و جالب اينجاست كه ترتيب يعقوبى با گزارشى كه شهرستانى از ترتيب‌هاى چهارگانه نقل مىكند سازش ندارد . در گزارش يعقوبى از مصحف امام به اين شكل است كه قرآن به هفت بخش تقسيم شده و جزء اول آن از سوره بقره ( با توجه به اينكه اين سوره قطعا مدنى

--> ( 1 ) - در اين باره نك : بهبودى ، محمد باقر ، تدبرى در قرآن ، ج 2 / 1 ، تهران انتشارات سنا ، 1378 . ( 2 ) - ابن هشام ، سيرة النبى ، ج 2 / 257 ، بيروت ، دار احياء التراث العربى . ( 3 ) - در اين باره نك : آيتى ، محمد ابراهيم ، تاريخ پيامبر اسلام / 233 ، ابن واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 1 / 402 ، ترجمه محمد ابراهيم آيتى .