مقدمه يكى از موضوعات مهم و در عين حال بحث انگيز و جنجالى در عرصهء علوم قرآن ، چگونگى گردآورى و تأليف اين كتاب آسمانى و كلام الهى است . اين بحث ، آن چنان با اهميت و سرنوشت ساز تلقى شده كه كمتر قرآن پژوهى است كه بحثى از كتاب علوم قرآنى خود را به آن اختصاص نداده باشد ، فصلى در اين باب نگشوده باشد يا تأليفى مستقل با عنوان جمع قرآن و تاريخ قرآن به نگارش در نياورده باشد . چگونگى سير تدوين ، گردآورى و ترتيب آيه‌ها و سوره‌هاى قرآن در عهد نبوى و پس از آن از جمله فرازهاى مهم تاريخ قرآن است . در ميان اخبار و آثار به دست آمده ، چند گونگى و تشتت فراوان به چشم مىخورد آن چنان كه هر دسته و گروهى ، مسأله جمع قرآن را به گونه‌اى بيان و تحليل مىكند . به همين دليل ، در طى اعصار و در جريان تحول و رشد علوم قرآن ، نظريات مختلفى در اين باب پديد آمده و از روايات و گزارش‌ها ، تفسيرهاى مختلفى در زمينهء ترتيب و تأليف قرآن ، ارائه شده است . گروهى از علما و محققان علوم قرآنى بر اين باورند كه گردآورى و تأليف و ترتيب قرآن در حيات پيامبر ( ص ) انجام گرفته و آن وجود شريف ، تمام خصوصيات آيات يك سوره و نيز جايگاه سوره‌ها را تعيين فرموده است . گروهى نيز در برابر اين انديشه و بر اساس برخى روايات ، تدوين و تأليف و ترتيب سوره‌ها را به دوران پس از پيامبر ( ص ) ، يعنى زمان حاكميت خلفا منتسب دانسته‌اند .