ابن نديم با صراحت در فهرست و ابن ابى شيبه و طريحى از خاصه « 1 » اين مطلب را بيان كرده‌اند ، اما از برخى روايات مرحوم مجلسى در بحار و ديگران استفاده مىشود كه مدت اين گردآورى بسيار اندك بوده است . « 2 » كدام يك از اين دو نقل صحيح است ؟ به نظر مىرسد كه هر دو نقل صحيح باشد ، زيرا شواهد و قرائن نشان مىدهد كه حضرت مبادرت به دو كار فرموده‌اند : يك بار بنا بر وصيت پيامبر نوشته‌هاى بيت شريف را گردآورى نموده و در ميان دو جلد قرار داده‌اند كه به همان ترتيبى بوده است كه پيامبر انجام داده و كارى جديد و مطلبى به آن افزوده نشده است و تماما قرآن بوده است ؛ و بار ديگر به مدت شش ماه به تأليفى دست زده‌اند كه در آن ترتيب نزول رعايت شده و در آن تفسير و تأويل ، شأن نزول ، سبب نزول ، ناسخ و منسوخ و بسيارى از مطالب مفيد در فهم قرآن افزوده شده است . « 3 » در اين صورت ، كار نخست حضرت در ميان دو جلد قرار دادن قرآن بوده است ، چنان كه اين معنا از حديث وصيت پيامبر « جمعته فى ثوب اصغر « 4 » ، و جمعته من اللوحين » ( گرد آوردم در ميان دو جلد ) استفاده مىشود . آن چنان كه همين كار بعدها توسط ابو بكر و ديگر صحابه انجام گرفت و شايد حضرت هم نسخه خود را داده باشند و يا روش خود را باز گو كرده باشند . در هر صورت ، در اين جمع ، دليلى وجود ندارد كه حضرت تغييرى در تأليف بوجود آورده باشند و تباينى با تأليف در عهد نبوى و توقيفيت سوره‌ها داشته باشد .

--> ( 1 ) طريحى در مجمع البحرين ، روايتى را نقل مىكند كه حضرت پس از گذشت هفت روز از وفات پيامبر ، قرآن را گردآورى كرد . ( مجمع البحرين ، ج 4 / 316 ، بيروت ، مكتبة الهلال ) . ( 2 ) مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 52 ، حديث ابى رافع و ابو العلاء . ( 3 ) مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 40 . ( 4 ) قمى ، على بن ابراهيم ، تفسير القمى ، ج 2 / 451 ؛ طريحى ، مجمع البحرين ، ج 4 / 316 .