راويان و گزارش دهندگان اين اخبار است . زيرا اين گزارش‌ها بر سه گروهند : گروهى مىگويند پس از پيامبر نخستين جمع‌آورى كننده ابو بكر بود ، گروهى مىگويند عمر بود و گروهى مىگويند عثمان بود . « 1 » آشفتگى و درهم ريختگى و تناقض به قدرى زياد است كه بسيارى از محدثين و قرآن پژوهان را به تكاپو واداشته و آنان را به توجيه‌هاى غير مستند وادار كرده است ، تا آن جا كه گردآورى را در سه مرحله گرفته‌اند و جمع قرآن را در زمان پيامبر به معناى حفظ قرآن در سينه‌ها معنا كرده‌اند . از اين مرحله كه بگذريم زيد بن ثابت نقل مىكند : پس از كشتار اهل يمامه ابو بكر پى من فرستاد . در آن وقت عمر بن خطاب پيش او بود . ابو بكر گفت : عمر نزد من آمده و گفته كه كشتار در روز يمامه بر قاريان قرآن سخت بوده و من بيم آن دارم كه كشتار قراء در خيلى از موارد شدت پيدا كند و بسيارى از قرآن از دست برود . لذا من معتقدم كه تو به گردآورى قرآن فرمان دهى . من به عمر گفتم سوگند به خدا چگونه كارى مىكنيد كه رسول خدا آن را انجام نداده است . عمر گفت سوگند به خدا كه اين كار خيرى است . پس عمر هميشه به من مراجعه مىكرد تا خداوند سينه مرا به اين كار گشود و در آن همان نظرى را يافتم كه عمر بر آن بود . « 1 » بيشتر مورخان و اهل حديث و تفسير و قرآن پژوهان اين خبر را نقل كرده‌اند و در تأييد ، چند خبر از طريق سدى ( م 127 ه ) نقل مىكنند كه على ( ع ) فرمود : خداوند ابو بكر را رحمت كند ، او نخستين كسى است كه قرآن را ميان دو جلد جمع كرد و يا دربارهء مصاحف ، نقل كرده‌اند : بزرگترين پاداش از آن ابو بكر است كه او نخستين كس بود كه او آن را ميان دو جلد گرد آورد . « 1 »

--> ( 1 ) بخارى ، صحيح ، ج 3 / 228 ؛ المتقى الهندى ، على ، كنز العمال ، ج 2 / 572 ؛ سيوطى ، الاتقان ، ج 1 / 204 .