ترتيب سوره‌هاست . مثلا گفته‌اند مصحف ابن مسعود ( م 32 ه ) و ابى بن كعب ( م 20 يا 21 ) و مصحف على بن ابى طالب ( ع ) ترتيبى داشته كه با ترتيب موجود وفق نمىدهد . بىگمان اگر از جانب رسول گرامى دربارهء چگونگى ترتيب سوره‌ها بيانى رسيده بود نمىبايست مصحف آنان از نظر ترتيب متفاوت باشد . 7 - دلايل قائلين به توقيفيت محل تأمل است ، به ويژه آن چه درباره ختم و عرضه قرآن از سوى پيامبر بر جبرئيل نازل شده است . لذا نمىتوان به اين دليل‌ها براى توقيفيت استناد كرد . بررسى ادلهء مخالفان توقيفيت سوره‌ها مهمترين ادلهء مخالفان توقيفيت ترتيب سوره‌ها ، آن دسته از رواياتى است كه گروهى از محدثان و قرآن پژوهان نقل كرده‌اند كه قرآن پس از پيامبر گردآورى شده است . بدر الدين زركشى در البرهان فى علوم القرآن « 1 » و جلال الدين سيوطى در الاتقان « 2 » و ديگران در باب جمع قرآن به نقل از بخارى و مسند امام حنبل و تفسير طبرى و برخى از مصادر مانند مصاحف سجستانى ، رواياتى را نقل كرده‌اند « 3 » كه پس از پيامبر ، اصحاب رسول خدا قرآنى كه بر روى چوب‌ها ، استخوان‌ها ، سنگ‌ها و رقعه و پوست حيوانات نوشته شده و به طور پراكنده بود ، جمع‌آورى و آن‌ها را منظم و مرتب كردند . اين دسته روايات بر چند گونه است : برخى از روايات نخستين كسى

--> ( 1 ) زركشى ، البرهان ، ج 1 / 326 ، تحقيق مرعشلى ؛ ج 1 / 233 از تحقيق محمد ابو الفضل ابراهيم . ( 2 ) سيوطى ، الاتقان ، ج 1 / 203 ، تحقيق محمد ابو الفضل ابراهيم . ( 3 ) بخارى ، صحيح ، ج 3 / 228 ، بيروت ، دار المعرفة ، افست از چاپ مصر .