سيد محمد على ايازى
33
كاوشى در تاريخ جمع قرآن ( فارسى )
انّ الذين عرضو القرآن على النبى سبعة : عثمان بن عفان و على ( ع ) و ابىّ و ابن مسعود و زيد و ابو موسى و ابو الدرداء . « 1 » هفت تن ، قرآن را بر پيامبر گرامى عرضه كردند : عثمان بن عفان ، على ( ع ) ، ابىّ بن كعب ، عبد اللّه بن مسعود ، زيد بن ثابت ، ابو موسى اشعرى و ابو الدرداء . از اين روايات استفاده مىشود كه اين گروه ، قرآنى را كه گردآورى كرده بودند بر پيامبر عرضه كردند تا مبادا در آن اشكالى بوجود آمده باشد ، غلط ثبت شده ، يا در ترتيب آن اشتباهى رخ داده باشد . اهتمام نويسندگان وحى نسبت به صحت كتابت و گردآورى چنان بوده است كه همواره قرآن را بر پيامبر عرضه مىكردند و اگر غلطى و اشتباهى مىديدند ، بر طرف مىكردند . به همين دليل ، ابن حجر در فتح البارى مىنويسد : « كله قد كتب و جمع في عهد النبى » « 2 » حق آن است كه قرآن تمامش در عهد پيامبر نگاشته و جمع آورى شده است اين اخبار ، كسانى را كه تلاش دارند ثابت كنند قرآن پس از پيامبر گردآورى و تأليف شده و در حيات پيامبر اوراق و اسنادى پراكنده و غير منظم بوده ، دچار مشكل كرده است . بدين جهت خواستهاند تعبير « جمع » در اين روايات را به معناى حفظ بگيرند ، يعنى در عهد پيامبر چند نفر قرآن را حفظ كردند يا در نهايت كتابت كردند ، اما قطعا چنين معنايى براى جمع قرآن ، درست نيست . گذشته از آن كه در برخى گزارشها تعبير به عرضه در حضور پيامبر بود كه بالاتر از حفظ قرآن است . زيرا مىدانيم در عهد پيامبر ، تعداد بسيارى از صحابه - بيش از آن چه نقل شده - قرآن را حفظ مىكردهاند و نمىتواند
--> ( 1 ) زركشى ، البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 / 336 ، تحقيق مرعشلى ، به نقل از معرفة القراء ذهبى ، ج 1 / 24 - 42 . ( 2 ) صغير ، محمد حسين ، دراسات قرآنية ، تاريخ القرآن / 85 به نقل از فتح البارى ، ج 9 / 10 .