كه هم اكنون در مصحف وجود دارد و نشان مىدهد كه در عهد پيامبر انجام شده است . » « 1 » دسته دوم : رواياتى كه پيامبر شخصا دستور به تلاوت و ختم قرآن مىدهد مانند آن كه پيامبر به عبد اللّه بن عمر بن عاص دستور مىدهد كه قرآن را در هفت شب يا سه شب ختم كند « 2 » ، يا پيامبر به سعد بن منذر مىفرمود كه قرآن را هر سه روز يك بار ختم كند و او هم همواره چنين مىكرد تا وفات يافت . در اين باب روايات بسيار است . محقق معاصر جناب آقاى جعفر مرتضى اين روايات را گردآورى كرده‌اند و كسانى كه بخواهند مىتوانند به امر سوم از فصل جمع قرآن اين كتاب مراجعه كنند . « 3 » دسته سوم : گزارشات و اسناد تاريخى به دست آمده از ختم قرآن صحابه در عهد نبوى است . مثلا آمده است كه ابىّ بن كعب قرآن را هشت شب يك بار قرائت مىكرد . عبد اللّه بن عمرو مىخواست قرآن را هر شبى يك بار ختم كند و پيامبر مىفرمود هر ماهى و يادست كم هر سه شبى ختم كند . محمد بن كعب قرظى نقل مىكند كه از جمله كسانى كه قرآن را ختم مىكردند و پيامبر زنده بود ، عثمان بن عفان ، على بن ابى طالب و عبد اللّه بن مسعود بودند . « 4 » مكحول بن ابى مسلم نقل مىكند : « كان اقويا اصحاب رسول اللّه يقرؤون القرآن فى سبع و بعضهم فى شهر و

--> ( 1 ) . سيوطى ، الاتقان ، ج 1 / 219 . ( 2 ) بخارى ، صحيح ، كتاب فضائل القرآن ، ج 3 / 230 ؛ مرعشلى تمام اين احاديث ختم را در ج 2 / 87 البرهان فى علوم القرآن پاورقى شماره 6 استخراج كرده است . ( 3 ) عاملى ، جعفر مرتضى ، حقائق هامة حول القرآن الكريم / 71 . ( 4 ) راميار ، محمود ، تاريخ قرآن / 256 ؛ عاملى ، جعفر مرتضى ، حقائق هامة حول القرآن الكريم / 72 ؛ كنزل العمال ، ج 2 / 374 .