شادى نفيسى
118
عقلگرايى در تفاسير قرن چهاردهم ( فارسى )
نوشتهء نهايى تفسير سيد قطب و ثمرهء دوران بلوغ و پختگى زندگى او و معرف روشى نو در تفسير است . او پس از ده سال حبس ، در سال 1382 به وساطت برخى شخصيتها آزاد مىگردد و پس از مدت كوتاهى دوباره به زندان افتاده ، در سال 1384 به اعدام محكوم مىشود . « 1 » تفسير الميزان « الميزان فى تفسير القرآن » مهمترين تفسير شيعى در دورهء معاصر است كه تسلط مؤلف آن ، علامه طباطبائى بر قرآن ، فقه ، اصول ، فلسفه و حديث ، آن را از تفاسير ديگر ممتاز ساخته و در به كار بستن شيوهء تفسير قرآن به قرآن موفق داشته است . سيد محمد حسين بن سيد محمد ، در 29 ذى حجهء سال 1321 قمرى در شهر تبريز ، در خانوادهاى كه از چهارده پشت قبل ، به علم و دانش معروف بودهاند ، متولد شد . او تحصيلات مقدماتى خود را در تبريز گذراند و در سال 1343 به نجف اشرف عزيمت كرد و مدت ده سال در آن جا اقامت گزيد . در اين مدت از محضر اساتيد به نام نجف بهره برد . فقه و اصول را نزد آيت اللّه نائينى و آيت اللّه محمد حسين كمپانى ، فلسفه را نزد آيت اللّه حسينى بادكوبهاى ، رياضيات را نزد سيد ابو القاسم خوانسارى و اخلاق را نزد حاج ميرزا على قاضى ، كه يد طولايى در حكمت عملى و عرفانى داشت ، فراگرفت . علامه در سال 1353 به زادگاهش تبريز بازگشت و تا سال 1364 ، كه به قم مهاجرت كرد ، در آن جا اقامت داشت . علامه در قم ، تدريس فلسفه و تفسير را برگزيد و در اين زمينه شهرتى فراگير يافت و شاگردانى برجسته تربيت نمود كه هر يك به مقامى بلند در علم و دانش دست يافتند . استاد شهيد آيت اللّه مرتضى مطهرى ، شهيد آيت اللّه بهشتى ، شهيد آيت اللّه مفتح و آيت اللّه جوادى آملى شمارى اندك از اين خيل عظيم هستند . از علامه آثار متعددى برجا مانده است كه « اصول فلسفه و روش رئاليسم » در پنج جلد ، به زبان فارسى ، همراه با حاشيهء شهيد مطهرى ، و تفسير عربى الميزان در بيست جلد ، ممتازترين آنها به شمار مىآيند . علامه پيش از نوشتن الميزان ، تفسير
--> ( 1 ) . صلاح عبد الفتاح الخالدى ، فى ظلال القرآن دراسة و تقويم ، ج 2 ، ص 13 - 32 ؛ فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، اتجاهات التفسير فى القرن الرابع العشر ، ج 3 ، ص 989 - 998 .