اين بود اجمالى از نظريه‌ها و اقوالى كه در اين زمينه وجود دارد . ما تصور مىكنيم كه قول به دوبار نازل شدن قرآن قول بعيدى نيست و نمىتوان به خاطر چند استبعاد عقلى از ظاهر آيات و نص رواياتى كه براى قرآن دو نوع نزول دفعى و تدريجى را اثبات كرده است دست برداشت و براى رفع اشكالات شيخ مفيد و پيروان او در اين مسأله ، مىتوان گفت كه منظور از نزول دفعى قرآن اين است كه علوم و معارف و اهداف ترسيم شده در قرآن ، در آغاز بعثت يك جا بر جان و دل پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم نازل شده و سپس در طول سالهاى رسالت به تناسب ضرورتها به تدريج و با تفصيل بيشترى بر پيامبر ابلاغ گرديده و در اين مرحله است كه گاهى به حوادث روزمره نيز اشاره شده است و اين مانع از آن نيست كه معارف قرآن قبلا و پيش از وقوع اين حوادث بر پيامبر نازل شده باشد زيرا كه اين گونه آيات نيز كه ناظر به حوادث روزمره است در مسير هدفهاى تربيتى قرآن است كه قبلا ترسيم شده است . و اما اينكه نزول دفعى قرآن‌چه فايده‌اى دارد ، بعضى از مفسران فوائدى را ذكر كرده‌اند كه چنگى به دل نمىزند ولى آيا ما از فوائد وجودى تمام پديده‌هاى هستى آگاهى داريم ؟ بسيارى از حقايق در جهان وجود دارد كه ما از آنها و فوائد آنها بىخبريم بنابراين وقتى دليلى بر وجود چيزى اقامه شد نفى آن به جهت عدم آگاهى از فايدهء وجود آن ، كوته‌نظرى است و ما حق نداريم چيزى را كه از فايدهء وجودى آن اطلاع نداريم ، نفى كنيم . نزول قرآن در ليلة القدر نزول قرآن در ماه مبارك رمضان آن هم در يك شب كه همان شب قدر باشد ، امر مسلمى است كه قرآن در سه مورد آن را بيان كرده كه دو مورد آن صريح در مطلب است و يك مورد هم به قرينه دو مورد ديگر ناظر به آن است . در يك مورد وقت نزول قرآن ، ماه رمضان و در مورد ديگر شب قدر و در مورد سوم شب مباركى معرفى شده كه همان شب قدر است اين موارد به ترتيب در آيات زير آمده است :