مرحوم صدر المتألهين مىگويد : فرق ميان كلام خدا و كتاب خدا مانند فرق ميان بسيط و مركب است و گفته شده است كه كلام از عالم امر و كتاب از عالم خلق است و كلام وقتى تشخص يافت كتاب مىشود . « 1 » طبق اين نظر كلام اصل و ريشه كتاب است و طبعا از حيث رتبه مقدم بر آن مىشود اما ما تصور مىكنيم كه عكس اين مطلب درست است و ريشه و اساس و مادر كلام خدا كتاب خداست زيرا كه اين كتابى كه بر جان و دل پيامبر نازل شده و هم اكنون در اختيار ماست صورتى است از حقيقت والائى كه نزد خداست و از آن حقيقت به لوح محفوظ و كتاب مكنون و كتاب مبين و رقّ منشور و ام الكتاب تعبير مىشود . جايگاه علوم و دفتر علم ازلى خداوند ، رمز اصلى و كليد فهم اينكه چگونه قرآن بيان‌كننده همه‌چيز ( تبيان كل شىء ) است نيز در همين است اين مطلب را بطور مشروح در آينده بحث خواهيم كرد . حال مىگوئيم وقتى كتاب تشخص پيدا مىكند و تنزل مىيابد ، به صورت كلام به گوش رسول مىرسد و كتاب خدا كلام خدا مىشود مگر اينكه كتاب را به معناى كاغذ و مركبى بگيريم كه كلمات خدا در آن و با آن نوشته شده است .

--> ( 1 ) - ملاصدرا ، اسرار الايات ص 16 .