يعقوب جعفرى

14

سيرى در علوم قرآن ( فارسى )

وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ « 1 » همانا به موسى و هارون فرقان را داديم . 2 - بعضى از روايات ائمه معصومين عليهم السلام استفاده مىشود كه فرقان به همه قرآن اطلاق نمىشود بلكه به محكمات آن اختصاص دارد . امام صادق عليه السّلام فرمود : القرآن جملة الكتاب و الفرقان المحكم الواجب العمل به « 2 » قرآن همه كتاب است و فرقان محكماتى است كه عمل به آن واجب است . واژه « فرقان » بدون شك از ماده ( فرق ) مشتق شده كه به معنى جدا كردن و فاصله انداختن ميان دو چيز است و قرآن از آن نظر فرقان ناميده مىشود كه ميان حق و باطل و درست و نادرست فرق مىگذارد و تمييز مىدهد . در اينجا نيز مصدر به معنى فاعل آمده است . بعضى از نويسندگان معاصر درباره واژه فرقان نيز ( مانند قرآن ) احتمال داده‌اند كه مأخوذ از ريشه آرامى و يا سريانى بوده باشد « 3 » ، اما همانگونه كه پيش از اين گفتيم چنين امرى دليل مىخواهد و مجرد تشابه كافى نيست . گستردگى اشتقاقات اين ماده در زبان عربى ، اصل عربى بودن آن را تأييد مىكند . « 4 »

--> ( 1 ) - سوره انبياء ، آيه 48 . ( 2 ) - اصول كافى ، ج 2 ص 630 . ( 3 ) - صبحى صالح ؛ مباحث فى علوم القرآن ، ص 20 . ( 4 ) - رجوع كنيد به زمخشرى ، اساس البلاغه ص 472 و اگر اشتقاق اكبر اين دريد را بپذيريم و « فلق » را هم از ريشه فرق بدانيم اشتقاقات بيشترى خواهيم داشت .