روش قرآن در دعوت بشر نوعا در فهم مطالب بر سه قسمند : اول - حكما و دانشمندان و خواص كه براى اين دسته ، برهان و حكمت به كار ميرود . دوم - عوام مردم كه براى راهنمائى آنان ، طريق موعظه و خطابه اتّخاذ مىشود . سوم - معاندين و آنان كه ببرهان و موعظه سر تسليم فرود نميآورند و براى دعوت اين فرقه بايد بطريق جدل « 1 » اقدام شود . خداوند حكيم نيز براى دعوت افراد بشر بدين مقدّس اسلام در آيهء 125 سورهء نحل بطرق سه‌گانهء فوق اشاره نموده ميفرمايد : ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ( اى رسول ما مردم را ببرهان و سخن موافق حق و پند دادن نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با مخالفان و معاندان بطريقى كه نيكوتر است مناظره و مجادله نما ) . حكما گويند اثبات مطالب علمى به پنج طريق مشروحهء زير انجام ميگيرد و در اصطلاح منطق آن را صناعات خمس نامند : برهان - خطابه - جدل - سفسطه - شعر . برهان - آنست كه بقياس صحيح مطلبى را مدلل داشته و مقدمات يقينى در دليل آن به كار رود . خطابه - ترغيب مخاطب است بپذيرفتن مطالب با بيانى نيكو از گفتار بزرگان و رفتار نيكان . جدل - نقض قول دشمن است از مسلمات او به منظور اثبات قول خود . سفسطه - مغالطه كردن و استدلال از طريق قياس باطل به منظور پوشانيدن

--> ( 1 ) مباحثه بر طريق رفق و مدارا .